فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤ - مسائل مستحدثه زكات سيّد محمّدحسن مرتضوى لنگرودى
همين امور اكتفا كرد و گرنه ، بيش از اين را واجب مىكرد . و به فرموده سيّدنا الاستاذ حضرت امام خمينى خمس و زكات براى تمامى مخارج حكومت اسلامى و تأمين نيازهاى جامعه اسلامى واجب شده است و تنها فقرا مورد مصرف نيستند بلكه هشت مصرف ديگر نيز دارد .
اين نيز معلوم است كه پرداخت زكات يك وظيفه اجتماعى است نه وسيله گداپرورى . هدف اصلى ريشه كن كردن فقراء از جوامع اسلامى است امام صادق (ع) مىفرمايد :
« زكات براى آن است كه توانگران آزمايش شوند زندگى فقراء تأمين شود اگر مردم زكات خود را مىپرداختند يك مسلمان بى نوا باقى نمىماند مردم فقير و بى نوا نمىمانند مگر به جهت تقصير اغنياء و ثروتمندان . »
آيا زكات منحصر در اشياء نهگانه است؟ يا آن كه با توجّه به فلسفه تشريع آن در صورت نياز جامعه قابل توسعه به اشياء ديگر نيز هست؟
مشهور ما بين فقهاى اماميّه همان موارد نهگانه است و تنها در خصوص موارد منصوصه، زكات واجب است كه عبارتند از:
١ / چهار پايان سهگانه « شتر ، گاو و گوسفند »
٢ / طلا و نقره
٣ / غلات اربعه : « گندم ، جو ، خرما و مويز » كه مجموعاً نه چيز بشود اين امور بطور مسلّم « مواد زكوى » ، ناميده مىشوند امّا در غير از امور نهگانه ، زكات واجب نيست و مشكلات جامعه اسلامى از طريق وجوب خمس در سود حاصل از كسب و غنائم و گنج و غواصى و مانند آن بر طرف مىگردد .
كسى كه ميليونها پول دارد از طريق وجوب خمس بدهكار مىشود و نظر به اينكه مصارف خمس و زكات چندان تفاوتى ندارد ، مشكل نظام اسلامى حلّ مىشود سيّدنا الامام خمينى رحمهالله مىفرمود : خمس به مراتب بيشتر از زكات مشكلات حكومت اسلامى را تأمين مىكند و باعث رشد و شكوفائى و تعالى جامعه اسلامى مىگردد افزون بر اينكه ايشان معتقد بوده در خمس ، سادات صرفاً يكى از موارد مصرف هستند و سهم سادات در خمس تعينى ندارد .
اينكه گاهى عدّهاى با ناباورى مىگويند چطور مىشود كسى چهارتا شُتر داشته باشد