نظر فقهاء در اين مسأله ، اختلافى است ، برخى از جمله سيّد ميرفتاح مراغى در عناوين (١) و آية اللّه‌ سيّد كاظم يزدى بر اين باورند كه آگاهى شخص غار در صدق غرور ، شرط نيست . وى در اين باره مى‌نويسد : قاعده غرور از قواعد محكم مورد اتّفاق است و ظاهراً فرقى نمى‌كند غار عالم باشد و يا جاهل و اينكه گفته شده با جهل شخص غار ، غرور صدق نمى‌كند ، نادرست است . (٢)

در برابر ، برخى از فقها بر اين باورند كه در صورتى شخص غار ضامن است كه علم داشته باشد . آية اللّه‌ حكيم مى‌نويسد : قاعده غرور اختصاص دارد به صورتى كه غار عالم باشد . (٣)

نقد وبررسى

دليل گروه اوّل ، اطلاق ادلّه‌اى است كه بر قاعده دلالت دارند . زيرا كلمه « لأنّه دلّسها » و كلمه « كما غرّ الرجل وخدعه » كه در روايات آمده بود اطلاق دارد و صورتى را كه غار جاهل و يا غافل باشد نيز شامل مى‌شود .

و امّا دليل گروه دوّم عبارت است از اينكه با جهل و غفلت غار ، صدق خدعه و تدليس مشكوك است و با شكّ ، نوبت به اصل عملى مى‌رسد و آن ، اصل عدم خدعه و تدليس است .

به نظر مى‌رسد حقّ ، تفصيل ميان احكام مولوى ( حرمت ) و احكام وضعى

(١) سيّد ميرفتّاح ، عناوين ، ص٣٢٣ .
(٢) حاشيه مكاسب ، ص١٧٩ .
(٣) نهج الفقاهه ، ص٢٦٩ ، انتشارات ٢٢ بهمن .