فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٤ - پيش بها (بيعانه) آية اللّه سيّد محمود هاشمى شاهرودی
پيش بها (بيعانه)
آية اللّه سيّد محمود هاشمى
در روزگار ما چنين عرف شده كه دو طرف بر دادوستد يا بر اجارهاى توافق مىكنند ، امّا توافقى در قالب تصميم و وعده متقابل اوّليه و نه نهايى ، تا در آينده اين توافق را قطعى سازند . گاه در چنين شرايطى مستأجر يا خريدار برپايه اين توافق اوّليه مقدارى پول در اختيار طرف توافق خود مىگذارد كه آن را پيش بها يا بيعانه مىنامند .
اكنون بايد ديد : اين توافق آغازين و اين تصميم بر معامله چه حكمى دارد ؟ آيا تنها يك وعده اوّليه است كه هيچ الزامى نمىآورد ، يا انشاى اجاره است و پيش بها نيز بخشى از اجرت شمرده مىشود ، يا آن كهاينكار خود يك عقد مستقلديگرى است ؟
براى روشن شدن اين مسأله كه بسيار مورد ابتلاى مردم است بايد دو جنبه را بررسى كرد :
جنبه نخست : حكم توافق بر خريد و فروش يا اجاره ، و اين كه آيا چنين توافقى الزام آور است يا نه ؟
جنبه دوّم : حكم پيش بها : ( بيعانه ) و اين كه بايد آن را چه عنوانى داد ؟