فقر زدايى در ابعاد مختلف است . آيه شريفه : { اِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَرآءِ وَالْمَساكينِ } و .. . نشانگر اين حقيقت است و روايات بسيارى كه مصرف زكات را مشخّص مى‌كنند نيز بر اين‌نكته‌اشاره دارند.

توضيح بيشتر آنكه در صدر اسلام زكات يكى از منابع تأمين بودجه براى دولت و حكومت اسلامى بود با توسعه اسلام خراج و ماليات هم در كنار زكات براى رفع نيازهاى جامعه اسلامى قرار گرفت . در مقاله‌اى كه در آن به تفصيل به بحث ماليات پرداخته‌ام به روشنى بيان كرده‌ام كه ماليات مانند زكات از احكام اوّليه است نه ثانويه ، عنوان « فى سبيل اللّه‌» كنايه از تثبيت بنياد و پايه‌هاى حكومت اسلامى است و اين كه به جهاد در آن زمان اطلاق مى‌شده است به اين جهت بوده است كه يگانه راه تثبيت حكومت در آن زمان ، جهاد بوده است . امّا امروز ، اسلام بايد در صنعت ، علم ، تكنولوژى و ساير ابعاد نيرومند باشد و اين متوقّف بر داشتن هزينه و بودجه‌هاى فراوان است كه بايد مردم از هر گونه مساعدت در تأمين اين هزينه‌ها دريغ نورزند اين همان ماليات است كه مقدارش و انواعش بستگى دارد به مقدار نياز دولت كه با نظر كارشناسان مشخّص مى‌شود و به گونه عادلانه بر عهده توانگران جامعه قرار مى‌گيرد تا نياز دولت را بر آورده. سازند بنابر اين‌ماليات با زكات از چند جهت تفاوت دارد ، نه نصاب مشخّصى دارد و نه اندازه و نه به جنس و صنف خاصى محدود مى‌شود. لذا امير الموءمنين عليه‌السلام در زمان حكومتش وقتى نياز پيدا مى‌كند سالانه بر اسب سوارى دو دينار و بر اسب باركش يك دينار قرار مى‌دهد . اين بدان معناست كه ماليات دامنه گسترده‌اى دارد و حدود و اندازه آن به صلاحديد دولت و كارشناسان مشخّص مى‌شود و مصرف آن هم تأمين نياز دولت است . ولى زكات ، هم مقدارش مشخّص است و هم چيزهايى كه بايد زكات آن را پرداخت و هم موارد مصرف آن هم مشخّص شده است . زكات براى تأمين نياز زندگى مستمندانى است كه در قلمرو كشورهاى اسلامى زندگى مى‌كنند يكى از مصارف آن فى سبيل اللّه‌ است كه مراد از آن ، بيشتر تأمين نيازهاى مردمى است نه نيازهاى دولتى ، از اين رو زكات چندان نقشى در ساختار بنياد دولت و حكومت ندارد ، بر خلاف ماليات . آياتى مانند : { وَانفِقُوا فى سبِيل اللّه‌ِ وَلا تُلْقُوا بِاَيْديكُمْ اِلَى التَّهْلُكَةِ } در