از جامعه اسلامى از تمام ابعاد است . موارد مصرف زكات مردم هستند ، البتّه دولت مأمور گرفتن و توزيع زكات است ، چون در آيه شريفه به پيامبر اكرم صلى‌الله‌عليه‌و‌آله‌وسلم به عنوان رئيس دولت اسلامى خطاب مى‌كند :

{ خُذْ مِنْ اَمْوالِهِمْ صَدَقةً } سيره پيامبر(ص)و اميرالموءمنين عليه‌السلام نيز چنين بوده است ، از اين رو به نظر ما كسى كه زكات بر عهده‌اش هست بايد زير نظر حاكم اسلامى به مورد مصرفش برساند و اگر خودش اقدام كند برئ الذمّة نمى‌شود . مگر اين كه دولت اسلامى نباشد همانند قبل از انقلاب كه در اين صورت زكات زير نظر فقهاء جامع الشرائط گرفته شده و توزيع مى‌شود .

پس به نظر جناب عالى زكات منحصر در همان اشياء نه‌گانه است و قابل تعميم هم نيست؟

طبق روايات بسيارى كه در اين زمينه داريم زكات منحصر به اشياء نه‌گانه است ، حتى وقتى راوى به امام صادق (ع) عرض مى‌كند امروز در بسيارى از مناطق كشت و محصول مهم برنج وذرّت است امام(ع)با تغيّر به او مى‌گويد : تو مى‌پندارى در زمان پيامبر(ص)ذرّت و برنج نبود و يا آنكه پيامبر(ص) از آن غافل بوده است؟ نه ، پيامبر به عمد از زكات ذرّت و برنج چشم پوشيد . البتّه اگر كسى بخواهد از ديگر حبوب زكات بدهد مطلوب شرعى خواهد بود ، زيرا در برخى از روايات آمده است : « فى الحبوب كلّها زكاة» ، و رواياتى ديگر زكات را منحصر در همان نه چيز مى‌دانند مقتضاى جمع بين اين دو دسته روايات آن است كه زكات در غير غلات چهارگانه مستحب باشد .

در زكات نقدين آيا درهم و دينار (سكه طلا و نقره) خصوصيّت دارد يا آنكه شامل هر پول رائجى مى‌شود؟

موضوع زكات ، پول نقد بودن است و طلا و نقره بودن موضوعيتى ندارد نه جزء الموضوع است و نه تمام الموضوع ، اينكه در روايات طلا و نقره آمده از آن جهت بوده است كه پول رائج آن زمان طلا و نقره بوده است نه آنكه طلا و نقره خصوصيّتى داشته باشد . از اين رو در مطلق طلا و نقره زكات نيست بلكه تنها در طلا و نقره‌اى كه به صورت سكّه رائج در آمده باشد زكات