اين چه اندازه گراميداشت زن است كه در برخورد رسول خدا(ص) مى‌توان يافت ، آنجا كه چون براى بيعت با او و پيمان سپردن بر اين كه فرمان خدا بپذيرند و به نهى او گردن زنند نزد او مى‌آمدند براى سهل‌تر كردن كار بر آنان مى‌فرمود : « به همان اندازه كه در توان داريد » . آنان نيز در پاسخ مى‌گفتند : خدا و پيامبر(ص) بر ما ترحّم بيشترى دارند تا خودمان . مى‌بينيد كه اين صحنه صحنه‌اى از « برخوردباز » با زن است نه برخورد سختگيرانه .

نمونه‌هاى اخبار و آثارى كه گذشت ما را بسنده است ، چه ، اخبار و آثارى از اين دست آن اندازه فراوان است كه در چهارچوب نوشتارى چنين نمى‌گنجد و بيان آنها در اين مجال اندك از توان قلم بيرون است .

به اصل خواسته خويش در اين نوشتار يعنى نقد و بررسى ادلّه شرط مرد بودن براى قاضى باز مى‌گرديم . پيش از اين به دليل اوّل و دوّم اين نظريه پرداختيم . اكنون پيش از پرداختن به سوّمين دليل اين نكته را يادآور مى‌شويم كه عبارت « لا تتولّى المرأة القضاء » چنان كه در جواهر است ـ و عبارت « لا تُولّى المرأة القضاء » چنان كه در مدارك و مستند آمده ـ در روايت جابر جعفى از امام باقر (ع) است كه در بحار الانوار ( ج ١٠٣ ، ص ٢٥٤ ) از خصال نقل شده است اين روايت همانند روايت مجهول السند مَن لا يحضره الفقيه است و از همين روى نيازى نيست براى يافتن دلالت و معناى اين

(١) ر . ك : طبرسى ، مجمع البيان ، ج٩ ، ص٢٧٦ .