شهيد ( ٧٣٤ ـ ٧٨٦ ) در « لمعه » چنين مى‌آورد : قضاوت فقيه برخوردار از همه شرط‌هاى لازم براى فتوا دادن ، قابل اجرا است . . . شرط‌هاى كمال ، عدالت ، شايستگى فتوا دهى ، مرد بودن ، قادر به نوشتن بودن و بينا بودن به ناگزير براى قاضى لازم است ، مگر در قاضى تحكيم . (١)

در « دروس » نيز چنين مى‌خوانيم : « در قاضى گماشته شده از طرف امام ، بلوغ ، عقل ، مرد بودن ـ حتى در قاضى تحكيم ـ و ايمان و . . . شرط است . (٢) »

فيض كاشانى ( ف . ١٠٩١هـ .ق ) در « مفاتيح الشرايع » چنين مى‌آورد : درباره قاضى ، بلوغ ، عقل ، ايمان ، عدالت ، پاكى ولادت ، مرد بودن و بصيرت فقهى ، شرط است ، و در باره هيچ يك از اين شرط‌ها ، اختلاف نظرى ميان ما و جود ندارد ؛ زيرا كودك . . ـ و در ادامه ادلّه عدم جواز قضاوت براى كودك را مى‌آورد و آنگاه مى‌افزايد ـ وزن نيز چنين است ، افزون بر اين كه نمى‌تواند با مردان همنشين شود و يا در ميان آنان صداى خود را بلند كند ، و در حديث هم آمده است كه فرمود : «لا يصلح قوم وليتهم امرأة ». (٣)

در مسالك چنين آمده است : شرط مرد بودن بدان سبب است كه زن شايستگى لازم براى تصدّى اين مقام را ندارد ؛ چه اين كه همنشين با مردان و بلند كردن صدا در ميان آنان براى زن سزاوار نيست و اين در حالى است كه قاضى گريزى از اين همنشينى و هم سخنى ندارد . در حديث نيز فرموده است : «لا يفلح قوم وليتهم امرأة » .

(١) ر . ك : همان ، ص٣٦٧ .
(٢) ر . ك : الدروس الشرعيه ، ج٢ ، ص٦٥ .
(٣) ر . ك : فيض كاشانى ، مفاتيح الشرائع ، ج٣ ، ص٢٤٦ .