« سبحان اللّه‌ » مقصود خود را بفهماند ، ـ ولى زنان براى اين كار با دست زدن بايد مقصود خود را بفهمانند ـ كه تسبيح از آن مردان است و كف زدن از آن زنان . (١) پيامبر(ص) در اين حديث زن را از زبان گشودن به چيزى بازداشته است ، مبادا كه صدايش را بشنوند و فريفته شوند . بر اين پايه ، اگر منع زن از بلند كردن صدا به تسبيح از حال نماز به چنين دليلى ممنوع است ، منع او از قضاوت كه در بردارنده ، گفت و شنيد با ديگران است ، اوّلويتى افزونتر ، خواهد داشت (٢) . »

(١) در تذكره چنين مى‌خوانيم : جايز است نمازگزار با كف زدن يا با قرآن خواندن ديگران را به نياز خويش توجّه دهد ، چنان كه اگر بخواهد به كسى يا كسانى اجازه وارد شدن به خانه بدهد اين آيه را بخواند : « ادخلوها بسلام آمنين »يا اگر بخواهد به كسى كه قصد دارد با كفش بر روى فرش راه برود تذكّر دهد اين آيه را بخواند : « فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ اِنَّكَ بِالْوادِّ الْمَقَدَّسِ طوىً » يا اگر بخواهد نوشته‌اى به كسى كه يحيى نام دارد بدهد بگويد : « يا يحيى خذ الكتاب بقوّة »يا ـ اگر بخواهد يوسف نامى را از كارى بازبدارد ـ بگويد : « يُوسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هذا » . در همه اين موارد مى‌تواند به قصد تلاوت قرآن، تسبيح يا تهليل بگويد و بدين وسيله ديگران را به خواسته خويش توجّه دهد . شافعى نيز همين ديدگاه را برگزيده است . . . ابو حنيفه مى‌گويد : نماز باطل مى‌شود ، مگر اين كه امام مأموم را و يا مأموم امام را به چيزى توجه دهد"> . . در اين مسأله هم هيچ تفاوتى ميان زن و مرد نيز وجود ندارد . مالك هم به استناد عموم حديث نبوى « من فاته شى‌ء من صلوته فليسبّح » همين نظر را بر مى‌گزيند . امّا شافعى مى‌گويد : به دليل نبوى « إذا فاتكم شى‌ء فى الصلوة فالتسبيح للرجال والتصفيق للنساء » مرد بايد تسبيح بگويد و زن بايد كف بزند . اگر زن و مرد خلاف اين وظيفه را انجام دهند و مرد كف بزند و زن تسبيح بگويد ، از ديدگاه مالك نماز آنان باطل نيست، بلكه با سنّت مخالفت كرده‌اند . ر . ك : التذكرة ، ج١ ، ص١٢١ ( مبحث التروك ) ؛ بحار الانوار ، ج٨٤ ، ص٢٩١ .
(٢) ر . ك : طوسى ، محمّد بن حسن ، الخلاف ، ج٣ ، ص٣٨ .