فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٢ - شهرسازى و احداث خيابانها از سوى دولت آية اللّه شيخ حسين حلّى
خوردن اين ميوهها بازدارد و حقى را كه خداوند بر ايشان قرارداده جلوگيرى كند . روايتهاى ديگرى همانند اين روايت از امام صادق (ع) نيز رسيده است . در يكى از آنها عبداللّه بن سنان چنين نقل مىكند :
« قد نهى رسول اللّه(ص) من أن تبنى الحيطان فى المدينة لمكان المارّة . قال: وكان إذا بلغ نخلة أمر بالحيطان فخرّبت لمكان المارّة . » (١)
امام صادق (ع) فرمود : پيامبر در مدينه نهى مىفرمود كه ديوارى بسازند ؛ چرا كه عابران بتوانند بهره برند . فرمود : هر گاه از كنار درخت خرمايى گذر مىكرد دستور مىداد ديوارش را ويران كنند ، به خاطر عابران .
هنگامى كه همه اين روايات و روايات ديگر را باهم مىنگريم ، درمىيابيم كه مردم در چنين زمينهايى داراى حقّى براى خوردن مىباشند ، هر چند مالك آشكارا از آن بازدارد و برگرد آن ديوارى كشد . از اين همه مىتوانيم نكتهاى ديگر را نيز در يابيم كه اصل مالكيت در چنين زمينهاى بزرگى كه راه مردم از آن مىگذرد ، مالكيّتى مقيّد است و نه مطلق ، به گونهاى كه انسان اين زمينها را همراه با حقّ رفت و آمد ديگران مالك مىشود و باغ را همراه با حقِ خوردن عابران مالك مىگردد .
البتّه اين سخنان همه درست است ، ولى در مسأله ما ، كه خيابانها و راههاى گشوده شده در خانههاى مردم مىباشد ، سودى ندارد . مالكيّت خانهها و محلّهها هرگز چنين نبوده كه از آغاز مقيّد به رفت و آمد مردم در آنها باشد . رفت و آمد و ديگر بهرهجوييها در جايىرواست كه از آغاز ، مالكيّتبر چيزى بيايد كه حقّگذر و
(١) وسائل الشيعه ، ج١٣ ، باب٨ .