وحشت اين آقايان اين است كه زكات ، كاستى فقرا و جامعه را برطرف نكند در حالى كه وجوب خمس مكمل زكات است و آن نقصان و كاستى ، با وجوب خمس برطرف مى‌شود . باز علاوه بر اين ما گفتيم در صورتى كه ولى فقيه جامع الشرائط ضرورت تشخيص داد مى‌تواند به عنوان حكم ثانوى و مقطعى با توجّه به شرائط زمان و مكان براى جنگ و مانند آن زكات و ماليات را توسعه دهد و به ميزان رفع نياز ، بر اموال ديگر نيز ماليات وضع كند . امّا حكم اولى خدا اين است كه زكات تنها بر نه چيز تعلّق مى‌گيرد .

مصاحبه با

شيخ محمّد مهدى آصفى

با تشكّر لطفاً بفرمائيد فلسفه تشريع زكات با توجّه به آيات و روايات چيست؟

با نگاهى به آيات و رواياتى كه در اين زمينه آمده مى‌توان فلسفه زكات را در سه كلمه خلاصه كرد :

الف / فائده زكات براى زكات دهنده .

ب / فائده زكات براى زكات گيرنده .

ج / فائده زكات براى جامعه

درباره فائده زكات براى زكات دهنده قرآن مى‌گويد : { خُذْ مِنْ اَمْوالِهِمْ صَدَقةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ اِنَّ صَلَوتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ} .

از اين آيه شريفه معلوم مى‌شود كه زكات بر روح و جان شخص زكات دهنده تأثير فراوانى دارد و او را از گناهان و آلودگيهاى زندگانى پاك مى‌كند و پالايش مى‌دهد و در نتيجه او را از بار سنگين گناه سبك مى‌كند و كدورتهايى را كه جان او را در بر گرفته مى‌زدايد . و همين معناى {تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَ} است .

و چنين به نظر مى‌رسد كه اين اثر روانى و پرورشى زكات از نظر اهمّيت اگر بيشتر از اثر اقتصادى آن نباشد كمتر از آن نيست .

درباره فائده زكات براى طبقه زكات گيرنده كه همان مستمندان هستند در صحيحه عبداللّه‌ ابن مسكان چنين آمده : « إنّ اللّه‌ عزّ وجلّ جعل للفقراء في اَموال الاَغنياء ما يكفيهم به ولولا ذلك لزادهم وإنّما يوءتون من منع من منعهم» (١)

(١) وسائل الشيعه ٦/٥ ، ج٩ .