فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٩ - شهرسازى و احداث خيابانها از سوى دولت آية اللّه شيخ حسين حلّى
زمينها كار مىكند ، بر خوردى همچون مالكان با كشاورزان خود داشته باشد . براى نمونه ، او همچون مالك با كشاورزى كه بر آن زمين كار مىكند ، قرارداد مزارعه مىبندد و سهم معيّنى براى هر كدام مقرّر مىكند ، چنانكه مرسله پيشين حمّاد نيز همين را در برداشته است :
« ويوءخذ بعد ما بقي من العشر فيقسّم بين الوالى وشركائه الذين هم عمّال الأرض وأكرتها ، فيدفع إليهم أنصباءهم على ما صالحهم على ويأخذ الباقى فيكون أرزاق أعوانه على دين اللّه تعالى وفى مصلحة ما ينوبه من تقوية الإسلام . . . » (١) .
و آنچه كه پس از كسر يك دهم باقى مىماند ، ميان والى و شريكهايش كه همان كارگران ، و مزدبگيران زمين هستند تقسيم مىشود و والى سهم هر يك را برابر قرارداد مىپرداز دو باقى مانده را براى يارانش در دين خدا هزينه مىكند . هم چنين در راه توانمند سازى اسلام . .
مانند اين مطلب در صحيحه بزنطى نيز آمده است :
« وما أخذ بالسيف فذلك للإمام عليهالسلام يقبّله بالذى يرى ، كما صنع رسول اللّه(ص) بخيبر ، قبّل أرضها ونخلها » (٢) .
آنچه [از زمينها] كه با شمشير گرفته مىشود به امام(ع)بر مىگردد ، و به هر كس كه بخواهد واگذار كند ، چنانكه پيامبر(ص) نيز درباره خيبر چنين كرد ، زمين و درختان خرمايش را واگذار نمود .
بدين سان اين موضوع به صلاحديد امام(ع)در روزگار حضور و فقيه در
(١) وسائل الشيعه ، باب ٤١ از ابواب جهاد ، حديث٢ .
(٢) همان مدرك ، ج٦ / ١٢٤ .