سپس افزود : آيا خداوند آيه‌اى ويژه بر شما فرستاده و پدرم از آن بى خبر بوده است ؟ يا آن كه شما از پدر و پسر عم من به عموم و خصوص كتاب آگاهتريد ؛ و يا آن كه مى‌گوييد : پيروان دو آيين جداگانه از همديگر ارث نمى‌برند ؟ (١)

خواننده گرامى خود گواهى مى‌دهد كه اين داستان و اين جدال و احتجاج از جانب پاره تن پيامبر يكى از قويترين گواهها بر اين حقيقت است كه جايز است زنان در جمع مردان حضور يابند ، با آنان بحث و مجادله كنند و گمراهى و گمراه كنندگى آن را كه گمراه و گمراه كننده است روشن سازند .

اگر آنچه زهرا ـ سلام اللّه‌ عليها ـ انجام داد جايز نبود همان دم ابو بكر و اطرافيان به ا و اعتراض مى‌كردند . امّا مى‌بينيد كه آنان مداخله زنان در امر سياست و جدال و مناظره زنان با زمامداران را كارى ناپسند نشمردند .

خود مى دانيد كه آن دوران دورانى سياسى وآميخته به التهاب آتشى بود كه بر ضدّ خاندان رسالت بر افروختند . زبانه‌هاى اين آتش خون بيگناهان را مى‌طلبيد و هر سو برق شمشير چشمها را خيره مى‌ساخت . امّا با اين همه نور چشم پيامبر(ص) برخاست تا جدال و مناظره سياسى را به مردم بياموزد .

يكى ديگر از نمونه‌هاى شايسته يادآورى ، داستان اسماء بنت عميس در هنگام بازگشت از حبشه است . ابن سعد در كتاب الطبقات الكبير در اين باره چنين مى‌آورد :

چون اسماء دختر عميس از سرزمين حبشه بازگشت عمر بن خطّاب به او گفت : اى زن حبشى ، ما به فضيلت هجرت بر شما پيشى گرفتيم ! اسماء گفت : به دينم سوگند كه راست گفتى : شما در كنار رسول خدا(ص) بوديد واو گرسنگانتان را

(١) ر . ك : شرف الدين موسوى ، عبدالحسين ، النصّ والاجتهاد ، ص٣٠ ـ ٣٣ .