زينهار از تکبر - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٥١ - تعصّب ممدوح

امت‌هاى مختلف، بهره‌مندى خود از نعمت‌هاى متنوع خدادادى و پيامدها(ى خوشايندى) را كه برخوردارى از آن نعمت‌ها در پى دارد، عنوان نموده و گفتند ما چون از مال و فرزندان بيشترى برخوردار هستيم، به عذاب الاهى دچار نخواهيم گشت.

همان گونه كه پيش‌تر نيز بيان شد، يكى از آثار «خودبرتربينى» در كنار پيامدهاى شُوم ديگر، «تعصّب‌هاى بى‌مورد» و پافشارى‌هاى بى‌دليل و اساس است.

 

تعصّب ممدوح

البته اگر حمايت قاطع و تعصب ـ حتى از جان و مال و عزيزان مايه گذاشتن ـ در مسير حق و دفاع از حقيقت باشد، نه‌تنها نكوهيده نيست، بلكه وظيفه‌اى دينى و انسانى است. احاديث اهل‌بيت(عليهم السلام)نيز هم‌صدا با عقل سليم، اين گونه ارزش‌هاى والا را ممدوح مى‌شمارد. براى نمونه مى‌توان از اين حديث بهره جست:

عَنْ أبي جَعْفَر(عليه السلام): الْمُؤمنُ أَصْلَبُ مِنَ الْجَبَلِ، الْجَبَلُ يُسْتَقَلُّ[١] مِنْهُ، وَالْمُؤْمِنُ لا يُسْتَقَلُّ مِنْ دِينِهِ شَيْءٌ.[٢]

در اين گفتار پر‌ارج، امام باقر‌العلوم(عليه السلام) مؤمن راستين را به لحاظ ايستادگى و حراست از دست‌آوردهاى دين، از كوه محكم‌تر دانستند‌؛ چرا كه كوه با تمام استحكام و ثباتش، گاهى دستخوش حوادث طبيعى (مانند سيل‌هاى خروشان، رانش زمين، آتشفشان و...) مى‌شود يا انسان با ابزارهاى

---

[١] مرحوم علاّمه مجلسى ذيل حديث، «يُسْتَقَلُّ» را از ماده «قِلَّة» به معناى نقص و كم شدن گرفته‌اند و توضيح داده‌اند كه به مرور زمان با تَبَر، تيشه، كلنگ و... از آن كاسته مى‌شود‌؛ ولى دين مؤمن با شبهات و ترديدها آسيب نمى‌بيند. [٢] اصول كافى، ج ٢، ص ٢٤١، حديث ٣٧ و بحارالانوار، ج ٦٧، ص ٣٦٢، حديث ٦٦.