مِنْ مُوسى‌...)، در بردارنده اين پيام خواهد بود كه پس از رحلت پيغمبر خدا(صلى الله عليه وآله)، جانشين پاكشان اميرالمؤمنين(عليه السلام) هستند‌؛ چنان‌كه در غياب حضرت موسى، برادرشان حضرت هارون ـ على نبينا و آله و عليهما السلام ـ عهده‌دار اين مهم بودند.

گام برداشتن پيشواى اهل ايمان(عليه السلام) در مسير مستقيم، فقط رهروى يك مؤمن عادى نيست‌؛ بلكه به لحاظ موقعيت بى‌نظير نزد برترين فرستاده خدا(صلى الله عليه وآله)، «ملاك تشخيص راه خير از راه شيطان بودن» مقصود است‌؛ يعنى همان حقيقت والايى كه پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) در طول ٢٣ سال مكرر بر آن تأكيد كردند و با هزاران واژه، عبارت، خطبه و تقرير، سعى بليغ خويش را در توجه دادن مردم به اين حياتى‌ترين مسئله جامعه اسلامى نوپا و آيندگان هميشه تاريخ به كار مى‌بستند.[١]

[١] در مباحث گذشته به حديث معروف در جوامع روايى فريقين در مورد امر پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) به عمّار ياسر توضيح داديم كه فرمود: «پس از وفات من و اختلاف مردم راه «على(عليه السلام)» را در پيش گير و بقيه را رها كن». از كتب عامه نيز به كنزالعمال، ج ١١، ص ٦١٣ حديثِ شماره ٣٢٩٧٢ اشاره كرديم.

اكنون تنها با نگاهى گذرا به واژه «فاروق»، لقب اختصاصى آن امام هُمام به معناى ملاك تشخيص حق و باطل، سخن را پى مى‌گيريم:

قال رسول الله(صلى الله عليه وآله) لِعليٍّ: «...‌يا عليُّ أَنْتَ الْفاروقُ الأعْظَمُ وَأَنْتَ الصِّديقُ الأَكْبرُ يا علي أَنْتَ خَليفَتي عَلى اُمَّتي وَأَنْتَ قاضي دَيْني وَأَنْتَ مُنْجِزُ عِداتي وَ أَنْتَ الْمَظلومُ بَعدي يا علىّ أَنْتَ المُفارَقُ بَعدي يا علي أَنْتَ الْمَهْجورُ بَعدي اُشْهِدُ اللهَ تعالى ومَنْ حَضَر مِنْ اُمّتي أنَّ حزبَكَ حِزبي، وَ حِزبي حزبُ الله، وَ أَنَّ حزبَ أعدائِكَ حِزبُ الشَّيطان‌؛ اى على! شما معيار اعظم تشخيص (حق از باطل) هستى، و شما همان تصديق كننده برتر هستى. اى على! شما جانشين من بر امّتم و اداكننده دَين من و انجام‌دهنده وعده‌هاى من هستى. اى على! مظلوم بعد از من شمائى. اى على! آن كس كه (امّت) بعد از من از او فاصله خواهند گرفت، شما هستى. اى على! آن‌كه (امّت) بعد از من بى‌اعتنايش مى‌كنند، شما هستى. من خدا را گواه مى‌گيرم، و (همچنين) حاضران از امّتم را، كه حزب تو، حزب من است، و حزب من، حزب خداست. و حزب دشمنان تو، حزب شيطان است.» بحارالانوار، ج ٣٨، ص ١١١، حديث ٤٦، از عيون الاخبار. همچنين ر.ك: بحارالانوار، ج ٣٨، ص ٣٠‌؛ ج ٢٦، ص ١٥٣، ٢٦٠، ٣١٧‌؛ ج ٢٧، ص ١١٣‌؛ ج ٢٨، ص ٢٤٧‌؛ ج ٣٥، ص ٤١٢‌؛ ج ٣٦، ص ٢٦١، ٣٢٠‌؛ ج ٣٨، ص ٢١٣، ٢١٥، ٢١٦، ٣٣٠‌؛ ج ٣٩، ص ١٩٨، ٢٠٠، ٣٤٤، ٣٤٧‌؛ ج ٢٥، ص ٣٥٢، ٣٥٤‌؛ ج ٤٠، ص ١٥٤‌؛ ج ٥٣، ص ٩٨، ٤٩، ١٠١، ١١٩‌؛ ج ٤١، ص ١٥٢‌؛ ج ١٧، ص ١٥٥‌؛ ج ٩، ص ١٧٩‌؛ ج ٦٧، ص ١٩‌؛ ج ٢٤، ص ٣٩٤‌؛ ج ٢٢، ص ٤٢٤، ٤٠٦ و‌...‌. (نقل از منابع متنوع و مختلف كهنِ عامه و خاصه، در مورد «فاروق بودن آن حضرت»).

اشاره به اين حديث از كنزالعمال، ج ١١، ص ٦١٦، شماره ٣٢٩٩٠ نيز مناسب است: سلمان و ابوذر و حذيفه از پيامبراكرم(صلى الله عليه وآله) نقل كردند: «إنَّ هذا أوَّلُ مَنْ آمَنَ بي وَأوَّلُ مَنْ يُصافِحُني يَوْمَ القِيامَةِ وَهذَا الصِّدّيقُ الأَكْبَرُ وَهذا فاروقُ هذِهِ الاُمَّةِ يُفَرِّقُ بَيْنَ الْحَقِّ وَالْباطِلِ وَهذا يَعْسُوبُ الْمُؤمِنينَ، وَالْمالُ يَعْسُوبُ الظّالِمين‌؛ همانا اين (آقا، يعنى حضرت اميرالمؤمنين(عليه السلام)) اولين فردى است كه به من گرويد. و در روز قيامت نيز اولين كسى است كه با من مصافحه خواهد نمود. و اين (بزرگوار) همان برترين تصديق‌كننده است و همو «فاروق» اين امّت است كه مرز بين حق و باطل را از هم جدا خواهد فرمود. و او پشتوانه و تكيه‌گاه اهل ايمان است، و مال (و ثروت دنيا) پشتوانه ستم‌پيشگان». (يعسوب در لغت ملكه زنبور عسل است، كه محل اجتماع و ملاك يكپارچكى آنهاست.)