زينهار از تکبر - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٧٧ - دقّت در عوامل پيروزى و شكست گذشتگان

هدفى كوشيدند، بر اساس عدلِ خالق متعال دسترنج خويش را دريافت كرده و با دورى از اختلاف و تشتّت، به قصد به دست آوردن دنيايى آرام و بى‌جنجال، تا اندازه‌اى كه خداى تعالى مقرر فرموده باشد، به اين هدف دست خواهند يافت و دست كم در محدوده اين جهان، حاصل هماهنگى و اتحاد خود را دريافت مى‌كنند.[١]

از مصاديق بارز تاريخى، كه قرآن كريم بيشترين تأكيد را بر درس‌آموزى از سرنوشت ايشان فرموده است، قوم «بنى‌اسرائيل» هستند. جمعيتى كه سال‌هاى متمادى تحت بدترين شكنجه و آزارهاى فرعونيان روزگار گذراندند، و خداى تعالى وضعيتشان را اين‌گونه به تصوير كشيده است:

وَإِذْ نَجَّيْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ وَفِي ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ.[٢]

نفس يادآورى خداوند و گوشزد كردن آن حالات، نمايانگر اهميت مطلب و شدّت گرفتارى آنهاست‌؛ ولى با اين حال، تعبير «نجاتِ الاهى»، و «تحميل» و «شكنجه‌هاى سخت»، و با لفظ «عظيم» از اين ابتلا ياد كردن، عمق فاجعه را بهتر مجسّم مى‌سازد، به ويژه آنكه به بعض جزئيات اين شكنجه‌هاى جسمى و روحى نيز اشاره فرموده و از قتل‌عام جوانان و سوء استفاده ناجوانمردانه از زنان، سخن به ميان آورده است.

---

[١] «مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الآْخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَما لَهُ فِي الآْخِرَةِ مِنْ نَصِيب»‌؛ شورى (٤٢)، ٢٠.

در موارد فراوان ديگر در قرآن كريم بر اين امر تأكيد شده است‌؛ مثلا در سوره «إسراء» پس از آنكه در آيه ١٨ و ١٩، حقيقت مذكور در آيه فوق را بازگو فرموده، در آيه ٢٠ به يك اصل كلى اشاره مى‌فرمايد: «كُلاًّ نُمِدُّ هؤُلاءِ وَهَؤُلاءِ مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ وَما كانَ عَطاءُ رَبِّكَ مَحْظُورا».

[٢] بقره (٢)، ٤٩‌؛ مشابه: ابراهيم (١٤)، ٦ و اعراف (٧)، ١٤١.