زينهار از تکبر - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٣١ - علت سختى آزمون
آرى، اگر كعبه معظمه در چنين موقعيت زيباى جغرافيايى واقع مىشد، دلها را براى ديدن آن مناظر و سير و سفر به سوى آن ديار برمىانگيخت، و طبعاً پاداش چندانى هم در پى نداشت؛ ولى خداى تعالى خواسته است مردم رنج و زحمت تحمل كنند و در مقابل، پاداش نيكو دريافت دارند. اين ظاهر قضيه است، و حقيقت مطلب هم «اظهار بندگى» و ترجيح اراده حقمتعال بر خواست نفسانى خود و تن دادن به فرمان اوست. هر قدر روح بندگى قوىتر شود، كمال انسانى بالاترى به دست مىآيد، و در نتيجه انسان به قرب خداى تعالى و مقام خلافت الاهى نزديكتر مىگردد.
وَلَوْ كَانَ الاَْسَاسُ الْمَحْمُولُ عَلَيْهَا وَالاَْحْجَارُ الْمَرْفُوعُ بِهَا بَيْنَ زُمُرُّدَة خَضْرَاءَ وَيَاقُوتَة حَمْرَاءَ وَنُور وَضِيَاء لَخَفَّفَ ذَلِكَ مُصَارَعَةَ[١]الشَّكِّ فِي الصُّدُورِ، وَلَوَضَعَ مُجَاهَدَةَ إِبْلِيسَ عَنِ الْقُلُوبِ، وَلَنَفَى مُعْتَلَجَ[٢] الرَّيْبِ مِنَ النَّاسِ؛ و اگر پايههايى كه بناى بيتاللهالحرام بر آن استوار است، و سنگهاى بر هم چيده شده آن، از زمرد سبز و ياقوت سرخ بود و تلألؤ و درخشش (عظيمى) داشت، زمينه پديدآمدن شك و شبهه را در سينهها (بسيار) كم مىكرد، و تلاش پىگير ابليس (ملعون) را از دلها برمىداشت و خاستگاه امواج شك و ترديد را از بين مىبرد.
برقرار بودن آزمايش و مهيا شدن زمينه آزمون مىطلبد كه راه براى
[١] مُصارِعه، گلاويز شدن و درگيرى است و مقصود از اين جمله، پايين آمدن ميزان درگيرى نفس انسان با شك و ترديد است. [٢] درگيرى فيزيكى افراد را «اعتلاج القوم» و «تلاطم امواج» را «اعتلاج الامواج» گويند. العين، ج ١، ص ٢٢٩.