زينهار از تکبر - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢١ - مراتب ايمان

وَجْهِهِ انْتِهَاكاً[١] لِحَرِيمِهِ وَنَقْضاً لِمِيثَاقِهِ الَّذِي وَضَعَهُ اللهُ لَكُمْ حَرَماً فِي أَرْضِهِ وَأَمْناً بَيْنَ خَلْقِهِ، وَإِنَّكُمْ إِنْ لَجَأْتُمْ إِلَى غَيْرِهِ حَارَبَكُمْ أَهْلُ الْكُفْرِ ثُمَّ لاَ جَبْرَائِيلُ وَلاَ مِيكَائِيلُ وَلاَ مُهَاجِرُونَ وَلاَ أَنْصَارٌ يَنْصُرُونَكُمْ إِلاَّ الْمُقَارَعَةَ[٢] بِالسَّيْفِ حَتَّى يَحْكُمَ اللهُ بَيْنَكُمْ‌؛ مى‌گوييد: آتش را (مى‌پذيريم) ولى ننگ را (نخواهيم پذيرفت؟) گويا شما برآنيد كه اسلام را واژگون نموده و آن را مورد هتك حرمت قرار داده و پيمانى را كه خداى تعالى براى حفظ احترام شما و امنيت آفريدگان خود محكم نموده است، بشكنيد. اگر شما (به اسلام پشت كرده) به ديگران پناه آوريد، كافران با شما به جنگ بر مى‌خيزند و در چنين موقعيتى نه جبرئيل و ميكائيل (به فريادتان مى‌رسند) و نه مهاجر و انصار به يارى‌تان برمى‌خيزند. و تنها (راهِ پيش روى‌تان) نبرد با شمشير است تا هنگامى كه خداوند بين شما حكم فرمايد.

پرسشى كه از آغاز خطبه نيز مطرح بوده است و در اين فراز نيز با توجه به لحن حضرت، قابل طرح است، در مورد مخاطبان اين سخن است: آيا آنان به راستى بويى از اسلام نبرده بودند؟ آيا در جرگه مسلمانان نبودند؟

ممكن است به اين پرسش پاسخ‌هاى متفاوتى داده شود‌؛ ولى از آن ميان شايد «اشاره به مراتب ايمان و اسلام» مناسب‌ترين پاسخ باشد.

توضيح آنكه پايين‌ترين درجه‌اى كه براى اسلام مى‌توان در نظر گرفت، «اظهار شهادتين» است كه بر اساس آن، احكام ظاهرى اسلام از قبيل پاكى