زينهار از تکبر - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٤٨ - حكمت تشريع عبادات
قلبهايشان (به جاى گردنكشى و افزونطلبى، در پيشگاه باعظمت الاهى) اظهار كوچكى نموده و نخوت و تكبر از آنها زدوده گردد؛ چرا كه در اين عبادات با به خاك ماليدن بهترين جاى صورت، و رساندن ارزشمندترين عضو بدن به زمين، و چسبيدن شكم به پشت در اثر روزه، فروتنى و كوچكى و ذلت خود را در درگاه خداى تعالى اعلام مىدارد. علاوه بر اينكه (غير از مبارزه با تكبّر، فايده ديگرى كه) در زكات (وجود دارد،) رساندن محصولات زمين (گندم، جو، خرما و كشمش) و غير آن (طلا و نقره و شتر و گاو و گوسفند) به درماندگان و تهيدستان است.
(اكنون نيك) بنگريد و اثر (زيباى) اين اعمال را در ريشهكن نمودن آثار اوليه فخر و مباهات، و از بين بردن جرقههاى كبر و خود بزرگبينى مورد توجه قرار دهيد.
از مهمترين حكمتهاى تشريع عبادات اين است كه به گونهاى تنظيم شده كه انسان با نهايت تذلل، پيشانى بر خاك بسايد و در پيشگاه حقتعالى كمال كرنش و خاكسارى خود را ابراز دارد. و اين با روح استكبارى كسانى كه خدمت پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) مىرسيدند و تقاضاى برداشتن وجوب سجده را داشتند، سازگار نبود. آنان در مقابل، آمادگى خود را براى هرگونه جانبازى و فداكارى اعلام مىكردند؛ ولى پيامبر والامقام(صلى الله عليه وآله) دين بىسجود را بىارزش دانسته و فرمودند: «لا خَيْرَ في دين لَيْسَ فيهِ رُكُوعٌ وَ سُجُود».[١]
[١] بحارالانوار، ج ١٨، ص ٢٠٣، از مناقب ابن شهرآشوب(رحمه الله): ابن عباس فى قوله «وَإِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا» (اسراء، ٧٣) قال وفدُ ثقيف: نبايعك على ثلاث: لا ننحنى ولا نكسر الهاً بايدينا و تمتّعنا باللات سنة، فقال(صلى الله عليه وآله): لا خير في دين ليس فيه ركوع و سجود...؛ گروهى از «ثقيف»، به رسول اكرم(صلى الله عليه وآله)عرضه داشتند: ما با شما به سه شرط بيعت مىكنيم: خم نشويم (يعنى ركوع و سجده بهجاى نياوريم)، به دست خودمان بتى را نشكنيم و يك سال از بتِ «لات» بهرهمندمان كنى (يعنى اجازه بدهى تا آزادانه عبادتش كنيم). حضرت فرمودند: دينى كه ركوع و سجود در آن نباشد، خير و خوبى نخواهد داشت».
همچنين بحارالانوار، ج ١٧، ص ٥٣؛ ج ٤٠، ص ٣١ و ج ٨٥، ص ١٠٠.