آشنایی با علوم اسلامی 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٨
انسانها سفید پوستند " ، و امثال اینها . یا بیان کمیت افراد شده که همه افراد یا بعضی ، یا نشده است . اگر نشده باشد قضیه ما " قضیه مهمله " نامیده میشود . قضایای مهمله نه در علوم و نه در فلسفه ، اعتبار مستقل ندارند ، آنها را باید در ردیف قضایای جزئیه محصوره حساب کرد ، مثل آن که بگوییم : " انسان عجول است " ولی روشن نکنیم که همه انسانها یا بعضی انسانها عجولاند . اما اگر بیان کمیت افراد شده باشد ، که همه افراد یا بعضی افراد است ، " محصوره " نامیده میشود . اگر بیان شده باشد که همه افراد چنیناند ، " محصوره کلیه " نامیده میشود ، و اگر بیان شده باشد که بعضی افراد چنیناند ، " محصوره جزئیه " نامیده میشود . پس محصوره بر دو قسم است : کلیه و جزئیه ، و از آن نظر که هر قضیهای ممکن است موجبه باشد و ممکن است سالبه باشد ، پس قضایای محصوره مجموعا چهار نوع است : موجبه کلیه . مثل کل انسان حیوان یعنی هر انسانی حیوان است . سالبه کلیه . مثل لا شیء من الانسان بحجر یعنی هیچ انسانی سنگ نیست . موجبه جزئیه . مثل بعض الحیوان انسان یعنی بعضی حیوانها انساناند . سالبه جزئیه . مثل بعض الحیوان لیس بانسان یعنی بعضی حیوانها انسان نیستند . این چهار نوع قضیه ، به نام " محصورات اربعه " معروفاند