آشنایی با علوم اسلامی 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٢
چیز دیگر را محمول قرار میدهیم یعنی آن را بر موضوع حمل میکنیم و به عبارت دیگر آنرا بر موضوع بار میکنیم . و به تعبیر دیگر : در قضیه حملیه حکم میکنیم به ثبوت چیزی برای چیزی . در اثر نهادن یک موضوع و بار کردن چیزی بر آن ، نسبت میان آنها برقرار میشود و به این صورت قضیه درست میشود . مثلا میگوییم : زید ایستاده است . و یا میگوییم : عمرو نشسته است . کلمه " زید " موضوع را بیان میکند و کلمه " ایستاده " محمول را و کلمه " است " نسبت حکمیه را . در حقیقت ما زید را در عالم ذهن خود نهادهایم و ایستادن را بر او بار کردهایم و میان " زید " و " ایستاده " رابطه و نسبت برقرار کردهایم و به این ترتیب قضیه به وجود آوردهایم. موضوع و محمول در قضیه حملیه دو طرف نسبت میباشند . این دو طرف همواره باید مفرد باشند و یا مرکب غیر تام . اگر بگوییم : " آب هندوانه مفید است " موضوع قضیه یک مرکب ناقص است . ولی هرگز ممکن نیست که یک طرف یا هر دو طرف قضیه حملیه ، مرکب تام باشد . نوع رابطه در قضایای حملیه ، رابطه اتحادی است که با کلمه " است " در زبان فارسی بیان میشود . مثلا اگر میگوییم " زید ایستاده است " در واقع حکم کردهایم که " زید " و " ایستاده " در خارج یک چیز را تشکیل میدهند و با یکدیگر متحد شدهاند . ولی گاهی که قضیه را در ذهن خود تصور میکنیم و سپس آن را مورد تصدیق قرار میدهیم ، به نحو بالا نیست ، یعنی در آن ، چیزی بر چیزی بار نشده است ، و به عبارت دیگر در آن ، حکم به