خواهيم پرداخت و به هنگام ارزيابى قرائت‌هاى مختلفى كه از فرهنگ عاشورا صورت گرفته است از نامه‌ها، سخنان، خطبه‌ها و رجزهاى عاشورايى بانى انقلاب شگرف كربلا سود خواهيم جست.
به درستى كه من مرگ (در راه خدا) را جز سعادت و زندگانى با ستمگران را جز هلاكت و نابودى نمى‌دانم. «١»
آگاه باشيد كه زنازاده فرزند زنازاده (: عبيداللّه بن زياد) مرا در ميان (انتخاب) مرگ و تسليم (ذلّت‌بار) مخيّر ساخته ولى ذلّت از ما (خاندان پيامبر) فاصله دارد، ذلّتى كه خداوند، ما و پيامبر خود و مؤمنان را (از پذيرش آن) باز داشته و به دور نگاه داشته است. امكان ندارد كه مردان آزاده و غيرتمند تسليم شدن در برابر ستمگران را بر مرگ شرافتمندانه ترجيح دهند. «٢»
امام حسين (ع) در نامه‌اى كه براى مردم بصره نوشته‌اند، بر دو اصل مبنايى تكيه كرده‌اند:
(من در تشكيل حكومت اسلامى) شما را به كتاب خدا و سنّت رسول او فرا مى‌خوانم. «٣»
امام حسين (ع) در نامه ديگرى كه براى مردم كوفه مى‌نويسند، چهار شرط اساسى زمامدارى مسلمين را يادآور مى‌شوند:
به جان خودم سوگند فقط كسى شايسته امامت و زمامدارى (مسلمانان) است كه به قرآن عمل كند، و عدالت را مبنا و اساس كار (خود) قرار دهد، و حق را گسترش دهد، و خود را وقف (خدمت در راه) خدا سازد. «٤»
امام حسين (ع) پس از شهادت اصحاب و ياران وفادار خود، سپاه دشمن را به پيكار طلبيد و هر كس را كه در برابر او قرار مى‌گرفت از دم شمشير مى‌گذرانيد تا جايى كه تعداد