سخن كوبنده حسين، راهى به انديشه‌ها باز كرد و در مغزها حق با باطل، و زندگى ننگ آلود با مرگ شرافتمندانه و افتخارآميز به معارضه برخاست. حسين به سوى مرگ مى‌شتابد و مى‌رود تا سينه را آماج پيكان دشمن سازد. آيا همراهى‌اش كنيم؟ آيا ما همچون او از همه چيز بگذريم و با پاى خود به كام مرگ رويم؟ يا به زندگى بينديشيم و جان خود را حفظ كنيم؟ .... در آن دوردست‌ها شرف هست و افتخار، عظمت است و پاكى، امّا پايى راهوار و نيرويى شگرف و قلبى آهنين مى‌خواهد، و اينجا سكوت است و سكون، آسايش است و لذّت، پول است و شهرت، و تنها رسيدن به اينها فقط به چند كُرنش و تعظيم و اظهار چاكرى و عبوديّت احتياج دارد، كداميك را بايد انتخاب كرد؟ «١»
قيس بن مُسَهَّر صيداوى، پيك امام حسين (ع) به دست دژخيمان عبيداللّه- والى كوفه- گرفتار مى‌شود، و او نامه امام را مى‌بلعد تا كارگزاران حكومت اموى از مفاد آن آگاهى نيابند، و عبيداللّه بن زياد از او مى‌خواهد تا در مسجد جامع كوفه از حسين بيزارى بجويد و او را دشنام دهد. قيس بن مسهَّر- اين عاشق پاكباخته- به ظاهر، پيشنهاد والى كوفه را قبول كرد و:
خنده فاتحانه و ناراحت كننده ابن زياد در دارالاماره پيچيد و دست‌هايش را محكم به هم كوفت. دو نفر با سرعت وارد شدند. بگوييد همه مردم را خبر كنند تا در مسجد اجتماع نمايند، چون قيس پيام خوبى دارد، آن دو با شنيدن دستور به سرعت خارج شدند.
مسجد بزرگ كوفه، مملو از جمعيّت بود. آدم‌ها در ميان هم وول مى‌خوردند. صداهاى‌شان با هم مخلوط شده بود و به صورت همهمه ناراحت كننده‌اى درمى‌آمد. منتظر بودند ببينند اين كيست كه مى‌خواهد حسين را دشنام گويد؟
انتظار، اندكى به طول كشيد، تا ابن زياد وارد مسجد شد. صداها يكباره خاموش گشت. سكوتى رعب‌آور همه جا سايه گسترد و در آن حالِ ترس و وحشت- كه در اثر ورود ابن زياد به وجود آمده بود- همه منتظر بودند كه قيس بر منبر رود. لبخندى شيطانى بر گوشه لب‌هاى ابن زياد بود، مثل اين كه از تجسّم منظره چند لحظه بعد كه دوست حسين را، دشمن او مى‌بيند در خود لذّت و غرورى احساس مى‌كرد. در اين هنگام، قيس آهسته و با تأنّى جمعيّت را شكافت و پيش رفت. رفت و رفت تا به منبر رسيد، از پلّه‌هاى منبر بالا رفت و بنشست، با نگاهى دقيق‌