«الْجَنْبُ‌ ...: شَقُّ الْإِنْسَانِ وَ غَيْرِهِ تقول جَلَسْتُ إِلَى‌ جَنْبِ‌ فُلَانٍ ... و النَّاحِيَةُ» فَتُكْوى‌ بِها جِباهُهُمْ وَ جُنُوبُهُمْ‌ ... توبه: ٣٥ با آنها پهلوهايشان و پيشانيهايشان داغ كرده ميشود يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى‌ جُنُوبِهِمْ‌ ... آل عمران: ١٩١ خدا را ذكر ميكنند در حال ايستادن و نشستن و بر پهلوهايشان يعنى در حال خوابيدن كه بر پهلو ميخوابند.

بعقيده راغب معناى اجتناب و جانب و تجنّب و جنابت و غيره استعاره از معناى اصلى اين كلمه است در اينجا چند آيه را بررسى ميكنيم.

١- وَ اجْنُبْنِي‌ وَ بَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ‌ ابراهيم: ٣٥ مرا و فرزندانم را از عبادت بتها كنار كن. فعل‌ «اجْنُبْنِي» از جانب است يعنى مرا از شرك در جانب و در كنار قرار بده كه قهرا معناى دورى ميدهد.

جنب و اجنب از ماضى و مزيد هر دو متعدى آمده است.

٢- وَ الْجارِ الْجُنُبِ‌ وَ الصَّاحِبِ‌ بِالْجَنْبِ‌ ... نساء: ٣٦ اوّلى بر وزن شتر و دوّمى بر وزن عقل است يعنى همسايه‌اى كه قرابت ندارد بدليل ما قبل كه‌ «وَ الْجارِ ذِي الْقُرْبى‌» است و رفيق نزديك كه در جنب و كنار انسان است. «جنب» اوّلى صفت است بمعنى مجنوب و دوّمى اسم است بمعنى جانب و كنار.

٣- يا حَسْرَتى‌ عَلى‌ ما فَرَّطْتُ فِي‌ جَنْبِ‌ اللَّهِ‌ زمر: ٥٦ جنب قهرا بمعنى امر اللّه و دستور خداست گوئى دستور خدا در كنار خداست و يا مربوط بخداست.

٤- فَإِذا وَجَبَتْ‌ جُنُوبُها فَكُلُوا مِنْها ... حجّ: ٣٦ آيه درباره شترهاى قربانى است وجوب‌