قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٠
بسازيد و او را در آتش بزرگ افكنيد خواستند درباره او حيلهاى كنند مغلوبشان كرديم.
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ مائده:
١٠ آنانكه كفر ورزيدند و آيات ما را تكذيب كردند آنها ياران آتش بزرگاند.
جدث: قبر. جمع آن اجداث است (مجمع، صحاح، قاموس) و در آن جدف (بفاء) نيز گفتهاند.
فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ يس: ٥١ آنگاه آنها از قبرها بجانب پروردگارشان بسرعت ميروند اين آيه نظير آيه يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ سِراعاً معارج: ٤٣ است بنا بر آنكه «يَنْسِلُونَ» از نسول بمعنى سرعت باشد چنانكه مجمع البيان عقيده دارد.
يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ كَأَنَّهُمْ جَرادٌ مُنْتَشِرٌ قمر: ٧ درباره اين آيه تحقيقى داريم كه در جراد مطالعه شود.
در موقع بحث رفيق دانشمندم آقاى محمد امين رضوى صاحب كتاب تجسم عمل و غيره، احتمال ميدادند كه «يَنْسِلُونَ» در آيه اوّل از نسل بمعنى تولّد باشد يعنى آنها از قبرها متولّد ميشوند. ولى «نسل» از باب ضرب يضرب در لغت بمعنى زائيدن و كثير الولد شدن نيامده و از باب نصر ينصر بدان معنى بكار رفته است و از هر دو باب بمعنى اسراع در حركت آمده است وانگهى آيه ٤٣ معارج قرينه است كه «يَنْسِلُونَ» بمعنى سرعت ميباشد و اگر دليلى از لغت داشتيم احتمال ايشان كاملا بجا بود و «يَنْسِلُونَ» در قرآن از باب نصر ينصر خوانده نشده است.
جدّ: راغب در مفردات گويد: جدّ بمعنى قطع زمين هموار است و از همين است كه گويند:
«جَدَّ فِي سَيْرِهِ وَ جَدَّ فِي أَمْرِهِ» و ثوب جديد در اصل بمعنى ثوب مقطوع است سپس بهر تازه جديد گفتهاند در اقرب الموارد بمعنى كوشش، شدّت، عظمت و غيره گفته است عين عبارت اين است «جَدَّ فِي سَيْرِهِ