قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٥

والدين جبّار و ستمگر است نظير آيه‌ وَ بَرًّا بِوالِدَتِي وَ لَمْ يَجْعَلْنِي‌ جَبَّاراً شَقِيًّا مريم: ٣٢ و آيه ١٤ همان سوره.

جِبْرِيلُ: فرشته وحى. اين كلمه سه بار در قرآن مجيد آمده:

بقره: ٩٧ و ٩٨، تحريم: ٤ و در روايات جبرئيل خوانده شده است در دعاء سوم صحيفه سجاديه وارد است‌

«وَ جِبْرِيلُ‌ الْأَمِينُ عَلَى وَحْيِكَ الْمُطَاعُ فِي أَهْلِ سَمَاوَاتِكَ الْمَكِينُ لَدَيْكَ الْمُقَرَّبُ عِنْدَكَ».

در نسخه صحيفه كه توسّط مرحوم مجلسى اوّل مقابله و تصحيح شده و آقاى آخوندى آنرا چاپ كرده‌اند

«وَ جَبْرَئِيلُ‌ الْأَمِينُ».

نقل شده است.

سيّد مرحوم در رياض السالكين درباره اين كلمه پنج وجه نقل كرده و فرموده در صحيفه فقط دو وجه (جِبْرِيلُ‌ وَ جَبْرَئِيلُ‌) روايت شده است و در نهج البلاغه جبرائيل آمده با اضافه الف‌

«فَصِفْ‌ جَبْرَائِيلَ‌ وَ مِيكَائِيلَ».

خطبه ١٨٠.

در مجمع البيان فرموده: جبرئيل و ميكائيل هر دو عجمى‌اند كه معرّب شده‌اند گفته‌اند: جبر در لغت سريانى بمعنى بنده و ايل بمعنى خداست و ميك بمعنى بنده كوچك است و معناى جبرئيل: بنده خدا و معنى ميكائيل: بنده كوچك خداست.

در المنار گويد: اسم عجمى است مركب از «جبر» كه معناى آن در عربى يا سريانى: قوّه است و «ايل» كه معنى‌اش اله است يعنى: قوّه خدا و در ضبط آن ١٣ لغت هست.

نگارنده گويد: اين كلمه در تورات و انجيل نيز آمده است در كتاب دانيال باب هشتم عدد ١٦ از زبان دانيال گويد: آواز ...

شنيدم كه ندا كرده ميگفت اى جبرائيل اين مرد را از معنى اين رؤيا مطلع ساز. و ايضا در باب ٩ عدد ٢١ ذكر شده است و همچنين در انجيل متّى باب اوّل عدد ١٩ و ٢٦ آمده كه جبرائيل بحضرت زكريّا مژده يحيى و بمريم مژده عيسى را داد و هاكس در قاموس كتاب‌