قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٣٦
ميباشد وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ اعراف: ١٦٨ و جمعا سه بار در قرآن يافت ميشود:
هود ١١٤ فرقان: ٧٠.
احسن اسم تفضيل است وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْماً مائده:
٥٠ بهتر از خدا در حكم كدام است؟
مجموعا ٣٦ بار در قرآن مجيد آمده است. مؤنّث آن حسنى است وَ كُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى نساء: ٩٥ و خدا بهمه وعده بهتر داده است «حسنى» در اين آيه و آيات ديگر بايد موصوفى داشته باشد مثل وَ تَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنى اعراف:
١٣٧ و مثل لا إِلهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى ... طه: ٨ كه «كلمة» و «الاسماء» موصوف حسنى است و اين كلمه ١٧ بار در كلام اللَّه مجيد تكرار شده است. در آياتى نظير وَ اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ زمر: ٥٥ نَتَقَبَّلُ عَنْهُمْ أَحْسَنَ ما عَمِلُوا احقاف: ١٦ غرض آن نيست كه: با حسن تابع شويد و بحسن تابع نشويد يا احسن را قبول ميكنيم ولى حسن را نه بلكه شايد غرض آنست كه ما انزل اللَّه همه احسن است و آنچه خدا قبول كند همه احسن است.
احسان مصدر باب افعال بمعنى نيكى كردن است مثل لا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً بقره:
٨٣ افعال اين مادّه در قرآن مجيد همه از باب افعال آمده مگر در سه موضع كه از ثلاثى بكار رفته است نحو وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً نساء: ٦٩ و دو مورد ديگر آيه ٣١ كهف و ٧٦ فرقان است.
مُحْسِنٌ: نيكو كار. مُحْسِنِينَ: نيكو كاران. مُحْسِنَاتٌ: زنان نيكو كار. بنظر ميايد كه اين اسماء فاعل در قرآن بجاى صفت مشبهه بكار رفتهاند و از آنها ثبوت اراده شده است چنانكه با مراجعه روشن خواهد شد. أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ نساء ١٢٥ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُ الْمُحْسِنِينَ بقره: ١٩٥ فَإِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ