قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٣٨١
أَ إِنَّا لَمَدِينُونَ» صافات: ٥٣ «فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ» واقعه: ٨٧ «وَ إِنَّ عَلَيْكَ اللَّعْنَةَ إِلى يَوْمِ الدِّينِ» حجر: ٣٥ «إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ وَ إِنَ الدِّينَ لَواقِعٌ» ذاريات: ٦ در اينگونه موارد ميتوان دين را بمعنى حساب نيز دانست و آن با جزا متقارب است.
و موارديكه دين بمعنى قانون و شريعت است مثل «لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ» بقره: ٢٥٦ «هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ» توبه: ٣٣.
و جاهائيكه بمعنى طاعت و بندگى آمده مثل «دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ» يونس: ٢٢- عنكبوت:
٦٥- لقمان: ٣٢ «أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ مُخْلِصاً لَهُ الدِّينَ» زمر: ١١ دين در اينگونه موارد بمعنى اطاعت و بندگى است و آيه اخير در اين معنى كاملا روشن است و كلمه أَعْبُدَ قرينه آن ميباشد.
«إِنَ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ» آل عمران: ١٩ منظور از آيه چنانكه گفتهاند فقط دين اسلام نيست بلكه تمام اديانى است كه بوسيله پيامبران عرضه شده يعنى همه اديان يكى است و يك سخن گفتهاند و آن تسليم شدن بحق و خداست و اختلاف مختصرى كه اديان داشتهاند در اثر اختلاف زمان و اختلاف رشد و استعداد بشر است و گر نه همه تسليم بحق را گفتهاند. فرق ميان دين و شريعت در «شرع» ديده شود.
«ما كانَ لِيَأْخُذَ أَخاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ ...» يوسف: ٧٦ يعنى يوسف نمىتوانست در قانون پادشاه مصر برادر خويش را بگيرد و پيش خود نگاه دارد. و الحمد للَّه و هو خير ختام.