قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٣٣٦
فرمود: استدراج از خداوند سبحان آنست كه نعمت بنده را فراوان كند و توفيق شكر را از او سلب نمايد. طبرسى فرموده: استدراج اصل آن از درجه است و آن اين است كه كم كم گرفته شود مثل بالا رفتن از پلهها.
وَ لَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَ لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَ دَرَجَةٌ بقره: ٢٢٨ براى زنان است از معروف نظير آنچه بر عهده آنهاست و مردان را بر آنها برترى و منزلت است. نا گفته نماند مردان طورى آفريده شدهاند كه اكثرا در قدرت تعقل و تفكر و اراده امور از زنان برتراند آيه شريفه با اظهار حقوق دو جانبه از اين حقيقت پرده بر ميدارد.
أُولئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ حديد: ١٠ مراد از درجه در آيه فضيلت و برترى مقام است.
درجات در قرآن مجيد هم بمعنى منزلت و عظمت آمده و هم بمعنى مراتب در بلندى مثل مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ بقره: ٢٥٣ آيه در باره پيامبران و برترى آنها نسبت بيكديگر است مثل تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ كه صدر همان آيه است پيداست كه مراد از درجات برترى و فضيلت معنوى است.
و نحو وَ لِكُلٍ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا احقاف: ١٩ فَأُولئِكَ لَهُمُ الدَّرَجاتُ الْعُلى طه: ٧٥ كه مراد ظاهرا مرتبههاى مادّى است.
هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِما يَعْمَلُونَ آل عمران: ١٦٣ نا گفته نماند نظير اين آيه، آيه ٤ انفال است كه فرموده لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ و آيه وَ لِكُلٍ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَ ما رَبُّكَ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ انعام:
١٣٢.
ما قبل آيه اوّل چنين است:
آيا آنكه تابع رضاى خداست مثل كسى است كه قرين غضب خداست آنها صاحبان درجاتاند نزد خدا.