حرث: كاشتن و كشت (اقرب الموارد) أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ‌ أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ‌ واقعه: ٦٣ بمن بگوئيد دانه‌ايكه ميكاريد آيا شما آنرا ميرويانيد يا ما روياننده‌ايم؟

سَعى‌ فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيها وَ يُهْلِكَ‌ الْحَرْثَ‌ وَ النَّسْلَ ... بقره:

٢٠٥ در زمين تلاش ميكند تا در آن فساد كند و نسل و كشت را تباه سازد «الحرث» در آيه شريفه اسم است نه مصدر.

نِساؤُكُمْ‌ حَرْثٌ‌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ‌ أَنَّى شِئْتُمْ وَ قَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ‌ بقره: ٢٢٣ زنان شما كشت شمااند هر كجا يا در هر زمان كه خواستيد بكشت خود در آئيد و براى خود پيش انديشى كنيد. تفصيل بحث اين آيه را در كلمه «انّى» مطالعه كنيد.

مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ‌ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي‌ حَرْثِهِ‌ وَ مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ‌ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها ... شورى: ٢٠ هر كه كشت آخرت را بخواهد كشت او را زياد ميكنيم و هر كه كشت دنيا را بخواهد از آن باو ميدهيم.

تعبير اين آيه بالاترين تعبيرهاست اعماليكه براى دنيا و آخرت انجام داده ميشود همه كشت‌اند و در دنيا و آخرت نتيجه دارند. از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت شده:

«الدُّنْيَا مَزْرَعَةُ الْآخِرَةِ».

دنيا كشتزار آخرت است (تجسّم عمل از مجموعه ورّام ص ١٨٣) آرى دنيا مزرعه است اعمال آدمى بشكل تخمها در آن كاشته ميشود روئيدن و بار دادن در آخرت است.

حرج: تنگى. (صحاح، مجمع) راغب گويد: اصل آن محل جمع شدن شى‌ء است و از آن تنگى بنظر آمده لذا بتنگى و گناه حرج گفته‌اند.

ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ‌ حَرَجٍ‌ ... مائده: ٦ خدا نميخواهد براى شما تنگى و زحمت پديد كند.

كِتابٌ أُنْزِلَ إِلَيْكَ فَلا يَكُنْ فِي صَدْرِكَ‌ حَرَجٌ‌ مِنْهُ‌ اعراف: ٢ اين كتابى‌