قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٧٨
آل عمران: ٨٨ وعده عدم تخفيف عذاب دلالت دارد بر اينكه شكنجه و عذاب آنها هميشه تازه و پيوسته ناراحت كننده است و نيز فرموده إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِنا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ ناراً كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ ... نساء: ٥٦ توضيح نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ در «جلد» گذشت يعنى هر وقت پوستهاى آنها پخت و بىحسّ شد، پوستهاى ديگرى را بر آنها عوض ميگيريم تا عذاب را بچشند. آيه شريفه در اثبات مطلب كاملا روشن است.
همچنين است آيات فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ بقره: ٨٦ وَ إِذا رَأَى الَّذِينَ ظَلَمُوا الْعَذابَ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ نحل: ٨٥ وَ قالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوا رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْماً مِنَ الْعَذابِ غافر: ٤٩ و روشنتر از اينها آيه وَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نارُ جَهَنَّمَ لا يُقْضى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها كَذلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ فاطر: ٣٦ است. كه مرگ و راحتى و تخفيف را از اهل عذاب نفى ميكند.
در باره اهل بهشت آمده خالِدِينَ فِيها لا يَبْغُونَ عَنْها حِوَلًا كهف: ١٠٨ يعنى در بهشت هميشگى اند و انتقال از آنرا طالب نيستند و از آن سير نميشوند. لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ انبياء: ١٠٢ صداى آتش را نمىشنوند و در آنچه نفسشان ميل دارد دائمىاند.
گر چه درك اين حقيقت براى ما مشكل است ولى نميتوان اوضاع عالم آخرت را از اين جهان قياس گرفت. و قوانين هر دو را يكى دانست.
و امّا راجع بمطلب سوّم:
عذاب و شكنجه و گرفتارى آخرت صورت واقعى عصيان و مخالفت دنيا است و آن لازم و دائم است توضيح آنكه: اعمال خوب و بد آدمى، اجزاء بدن اوست كه