قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٩٧
بدست نميايد. اين است حبط، اين است بطلان و بىاثر شدن عمل.
در اينجا لازم است بچند نكته اشاره شود:
١- حبط راجع بعمل خوب و در باره آن است مثل فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ مائده: ٥ وَ حَبِطَ ما صَنَعُوا فِيها وَ باطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ هود: ١٦ تمام موارد آن در قرآن مجيد شانزده محلّ است و همه راجع بعمل ميباشد البته اعمال نيك و مفيد يعنى اعمال خوبى كه از مردم سر ميزند در اثر بعضى از عوامل باطل و بىاثر ميگردد مثل وَ لَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ ما كانُوا يَعْمَلُونَ انعام:
٨٨ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَ عَمَلُكَ زمر: ٦٥ پيداست كه شرك اعمال نيك را بىاثر ميكند و ربطى باعمال بد ندارد.
ايمان و اعمال نيك سبب آمرزيده شدن و از بين رفتن گناهان و سيّئات است مثل إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ هود: ١١٤ و مثل فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ فرقان: ٧٠ ولى آمرزيده شدن گناهان در قرآن مجيد حبط گناه ناميده نشده است.
٢- شرك و كفر باعث حبط عملاند نحو أُولئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا فَأَحْبَطَ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ احزاب: ١٩ و مثل وَ لَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ ما كانُوا يَعْمَلُونَ انعام: ٨٨ و نيز اگر كارى بغرض دنيا انجام داده شود بىآنكه رضاى خدا در نظر باشد سبب حبط و بىاثر بودن آن است چنانكه مضمون آيه ١٥ و ١٦ سوره هود است، ايضا ارتداد سبب حبط است مثل وَ مَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَ هُوَ كافِرٌ فَأُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ بقره: ٢١٧.
از آنجمله است فرياد كشيدن بر روى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و بىاحترامى در سخن گفتن با آنحضرت وَ لا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَنْ تَحْبَطَ أَعْمالُكُمْ حجرات: ٢ از آنجمله است منافق بودن چنانكه آيه ١٨ و ١٩ سوره احزاب