قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٨١
بقولى آن ضدّ حلم است (يعنى سفاهت).
نگارنده اين معنى را مىپسندم و در بيشتر آيات قرآن، آن بمعنى سفاهت و بىاعتنائى استعمال شده است. مثلا آنجا كه آمده: وَ إِلَّا تَصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ وَ أَكُنْ مِنَ الْجاهِلِينَ يوسف: ٣٣ مقصود آنست كه: بزنان ميل كرده و از كسانى ميشوم كه سفيهاند و بحقائق بىاعتنا. در اينگونه آيات و نظائر آنها كه خواهد آمد آنرا بعدم علم حمل كردن غلط است وانگهى عدم علم در بيشتر موارد عذر است حال آنكه اين كلمه بيشتر در مقام عدم عذر و عقوبت آمده است.
بلى در آيه يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ بقره: ٢٧٣ منظور عدم علم است.
هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِيُوسُفَ وَ أَخِيهِ إِذْ أَنْتُمْ جاهِلُونَ يوسف: ٨٩ برادران يوسف از كار و عمل خود بىخبر نبودند بلكه جهالت آنها همان بىاعتنائى بود زيرا كه آنها يوسف را مىشناختند و ميدانستند كار خلاف ميكنند، اين جهالت باعث مسئوليّت در پيشگاه خدا و سبب عذاب دنيا و آخرت است و گرنه جهالت بمعناى عدم علم حسابش چندان سخت نيست مخصوصا كه با عناد توأم نباشد.
در آيه أَ تَتَّخِذُنا هُزُواً قالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجاهِلِينَ بقره: ٦٧ مراد آنست كه مسخره كار مردان سفيه و بىاعتنا بحقائق است و كار كسانى است كه بر خلاف آنچه درك ميكنند كار انجام ميدهند، نظير اين آيه است آيه لَتَأْتُونَ الرِّجالَ شَهْوَةً مِنْ دُونِ النِّساءِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ نمل: ٥٥ يعنى خود را به بىاعتنائى مىزنيد. اينگونه جهالتها همه توأم با علماند يعنى عامل در وقت عمل نسبت بفهم و عقيدهاش عالم و نسبت بعملش بىاعتنا است و علت مسئول بودن همان است [.] در اينجا دو آيه را بررسى ميكنيم:
الف: إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ