قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٣٥٦
ولى در آيات ديگر سخن مجمع البيان درست در ميايد.
«فَدَلَّاهُما بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما» اعراف: ٢٢ در اقرب الموارد ميگويد «دَلَّى فُلَاناً مِنْ سَطْحٍ بِحَبْلٍ:، أَيْ أَرْسَلَهُ» يعنى فلانى را با ريسمان از بلندى بپائين فرستاد شاعر ميگويد
«هُمَا دَلَّتَانِي مِنْ ثَمَانِينَ قَامَةً»
يعنى آندو نفر مرا از هشتاد قامتى بزير فرستادند.
على هذا معناى «دَلَّاهُمَا» آنست كه لغزش و سقوط داد آنها را. ظاهرا مراد از آن ساقط كردن از اراده و تصميم باشد يعنى از تصميمشان كه ميخواستند نخورند بر انداخت و خوردند. معنى آيه چنين ميشود: پس بفريبى آنها را ساقط كرد چون از شجره خوردند سوأتشان بر آنها آشكار گرديد.
«وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقاً مِنْ أَمْوالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ» بقره: ١٨٨ «تُدْلُوا» عطف است به «تَأْكُلُوا» و تقدير آن چنين است «و لا تدلّوا بها الى الحكّام» و مراد از آن در آيه مطلق نزديك كردن و دادن است. يعنى اموال خود را بناحق مخوريد و آنها را بقاضيان بطور رشوه ندهيد كه تا قسمتى از مال مردم را بباطل بخوريد.
«عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوى وَ هُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلى. ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى. فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى» (نجم ٥- ١٠) مرّه يعنى قوّه. افق يعنى ناحيه، تدلّى: كشيده شدن و آويزان شدن بطرف پائين است. از زجّاج نقل شده كه «دَنَا وَ تَدَلَّى» هر دو بمعنى نزديك شدن است «دنا» يعنى نزديك شد «تدلّى» يعنى نزديكتر شد، قاب بمعنى مقدار و اندازه است. قوسين يعنى دو كمان.
مراد از شديد القوى و ذو مرّه بظاهر جبرئيل است و اين آيات كيفيّت وحى را بيان ميكند يعنى: