قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٣٢٤
آينده جنبندهاى از زمين خارج شده و با مردم سخن خواهد گفت و كلمه «انّ» در آخر آيه بفتح الف است و لام علّت در آن مقدّر ميباشد و بعضى آنرا بكسر الف خواندهاند: در آنصورت احتياج بتقدير نيست و در هر دو صورت، علّت مطلب قبلى است يعنى دابّه را خارج ميكنيم و با ايشان سخن ميگويد زيرا كه مردم بآيات ما ايمان نمياورند و خروج دابّه براى آن است كه ايمان بياورند و حق براى آنها روشن شود (گر چه از عذاب رها نخواهند شد).
اگر اين دابّه انسان باشد بيرون آمدن او خرق عادت ولى سخن گفتن او قهرا عادى خواهد بود و اگر حيوان باشد كلامش مثل خودش خارق عادت است.
در باره اين دابّه سخن بسيار گفتهاند عدّهاى گويند از شرايط قيامت و از مقدّمات آن است در الميزان ميگويد: در كلام خدا چيزيكه بيان و تفسير اين آيه باشد پيدا نيست و آن كدام است و چه صفت دارد و كى خارج ميشود و چه سخن ميگويد؟ بلكه سياق آيه بهترين دليل است كه قصد از آن مبهم گوئى است و آن كلامى است مرموز.
نا گفته نماند در بعضى روايات بعلى عليه السّلام و امام زمان عليه السّلام تفسير شده ولى روايات ديگرى كه ضدّ آنهاست نيز نقل شده است. ما بعد آيه فوق در قرآن چنين است وَ يَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآياتِنا فَهُمْ يُوزَعُونَ. حَتَّى إِذا جاؤُ قالَ أَ كَذَّبْتُمْ بِآياتِي وَ لَمْ تُحِيطُوا بِها عِلْماً أَمَّا ذا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ. وَ وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ بِما ظَلَمُوا فَهُمْ لا يَنْطِقُونَ.
بنظر ميايد كه مراد از «وَقَعَ الْقَوْلُ» در اينجا همان «وَقَعَ الْقَوْلُ» در آيه اوّل باشد و اين آيات صريح در وقوع قيامت نيستند بنظر ميايد كه آيات فوق از يك تحوّل عجيبى در آينده خبر ميدهد و شايد مراد عصر امام زمان عليه السّلام باشد: