از باب ضرب يضرب متعدى و بمعنى ظاهر كردن و پنهان نمودن هر دو آمده و آن از اضداد است چنانكه در اقرب الموارد تصريح كرده و از باب علم يعلم لازم و بمعنى پنهانى بكار رفته است. ولى ثلاثى‌هاى آن در قرآن همه از باب علم يعلم و بمعناى پنهان و پوشيدگى آمده است.

اخفاء: پنهان كردن مقابل اعلان و ابداء است مثل‌ وَ أَنَا أَعْلَمُ بِما أَخْفَيْتُمْ‌ وَ ما أَعْلَنْتُمْ‌ ممتحنه:

١ و نحو إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ‌ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ ... بقره:

٢٨٤.

در اقرب الموارد اخفاء را بمعنى ازاله خفاء گرفته و گويد:

معنى آيه‌ إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكادُ أُخْفِيها ... طه: ١٥ آنست كه نزديك است پرده آن را زايل كنم و آنرا آشكار نمايم اين قول در مجمع از ابو عبيده نيز نقل شده است.

ولى قاموس و نهايه و مفردات اخفاء را بمعنى پنهان داشتن گفته‌اند و تمام موارد استعمال آن در قرآن مجيد از باب افعال بمعنى پنهان كردن آمده است بعيد بنظر ميرسد كه آيه فوق بر خلاف آيات ديگر بمعنى اظهار باشد. گر چه در مجمع البيان اخفاء را بمعنى اظهار و پوشيدن هر دو گفته است.

استخفاء: طلب پنهان كردن است (مفردات) يَسْتَخْفُونَ‌ مِنَ النَّاسِ وَ لا يَسْتَخْفُونَ‌ مِنَ اللَّهِ وَ هُوَ مَعَهُمْ ... نساء: ١٠٨ يعنى ميخواهند خود را از مردم مخفى كنند ولى نميخواهند از خدا پنهان دارند حال آنكه خدا با آنهاست.

أَلا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ‌ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ ... هود: ٥ بدان آنها سينه‌هايشان را بر ميگردانند تا خود را از شنيدن قرآن مخفى بدارند توضيح اين آيه در «ثنى» گذشت‌ سَواءٌ مِنْكُمْ مَنْ‌ ... هُوَ مُسْتَخْفٍ‌ بِاللَّيْلِ وَ سارِبٌ بِالنَّهارِ رعد: ١٠ يعنى آنكه در شب خود را پنهان ميكند يا در روز آشكارا راه رونده است.