قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٦٦

خفض: فرو آوردن. راغب ميگويد: خفض ضدّ رفع است و نيز بمعنى راحتى و سير آرام ميباشد.

وَ اخْفِضْ‌ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ ... اسراء: ٢٤ براى آندو بال تواضع را فرود آور. راجع باين آيه در «جناح» مفصلا صحبت شد.

وَ اخْفِضْ‌ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ‌ حجر: ٨٨ مراد از خفض جناح تواضع و فروتنى و مهربانى با مؤمنان است كه آنحضرت بدان مأمور بود.

خافِضَةٌ رافِعَةٌ واقعه: ٣ اين آيه در وصف قيامت است يعنى فرود آورنده و بالا برنده است.

بنظر ابن عباس مراد آنست كه قيامت مردمى را فرود ميآورد و مردمى را بالا ميبرد. و از حسن مفسّر نقل است كه: قومى را بآتش فرو برد و ديگران را به بهشت بالا كند. طبرسى ميگويد جامع اين دو قول آنست كه: قيامت مردمى را كه در دنيا عزيز و بلند مرتبه بودند پائين ميبرد و با بردن بآتش ذليل ميگرداند و مردم ديگر را كه در دنيا ذليل بودند با ورود به بهشت عزيز و بلند مرتبه مى‌نمايد.

ميشود گفت كه مراد آنست قيامت زير و رو كننده است زيرا ما بعد آن آيه چنين است‌ إِذا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا فَكانَتْ هَباءً مُنْبَثًّا و آن چنانكه مى‌بينيد از در هم ريختن و زير و رو شدن حكايت دارد.

خفف: خفّ (بر وزن فلس) و خِفَّت (بكسر اوّل و فتح آن) بمعنى سبكى است (اقرب) راغب ميگويد: خفيف در مقابل ثقيل است. تخفيف بمعنى سبك كردن است «خَفَّفَهُ‌ تَخْفِيفاً: ضدّ ثَقَّلَهُ» مثل‌ ... ذلِكَ‌ تَخْفِيفٌ‌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ رَحْمَةٌ ... بقره: ١٧٨ آن تخفيف و مرحمتى از پروردگار شماست. و مثل‌ فَلا يُخَفَّفُ‌ عَنْهُمُ الْعَذابُ‌ بقره: ٨٦.

خفاف‌ در آيه‌ انْفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالًا وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ‌