صفت موجودات جامد نيز آمده مثل‌ لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى‌ جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ‌ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ ... حشر: ٢١ و مثل‌ وَ مِنْ آياتِهِ أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ‌ خاشِعَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ ...

فصلت: ٣٩.

آيه اوّل مى‌فهماند كه كوهها نسبت بخدا با شعور و درك‌اند و اگر قرآن بآنها نازل ميشد از ترس خدا فروتنى و اطاعت ميكردند چنانكه در آيه‌ وَ إِنَّ مِنْها لَما يَهْبِطُ مِنْ‌ خَشْيَةِ اللَّهِ ... بقره: ٧٤ نسبت خشيت بسنگ داده شده است. و در آيه دوّم منظور از خشوع آرام و بيحركت بودن است يعنى: از جمله نشانه‌هاى خدا آنست كه زمين را آرام و بى‌حركت مى‌بينى و چون آب بر آن نازل كرديم حركت ميكند و ميايد ...

خشية: ترس شديد. در اقرب الموارد از كليّات ابو البقاء نقل شده: خشيت از خوف شديدتر است چون اين كلمه مأخوذ است از «شَجَرَلة خَاشِيَةٌ» و آن درختى را گويند كه بالكليّه بخشكد و خوف بمعنى نقصان و از «ناقة خوفاء» (شتر مريض) اخذ شده كه مريض است ولى از بين نرفته. و خشيت در صورتى گفته ميشود كه شى‌ء مخوف داراى عظمت باشد ولى خوف از ضعف خائف است.

اينكه گويد: خوف از ضعف نفس خائف است، مورد تصديق قرآن نيست بلكه آن جبن است و خوف در بسيارى از موارد قرآن مجيد ممدوح آمده است مثل، وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ جَنَّتانِ‌ رحمن:

٤٦ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ رَبَّ الْعالَمِينَ‌ مائده: ٢٨.

در مفردات ميگويد: خشية ترسى است آميخته با تعظيم. و اكثرا با علم بچيزيكه از آن ميترسند توأم است، و لذا علماء بآن مخصوص شده در آيه‌ إِنَّما يَخْشَى‌ اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ فاطر: ٢٨.

ولى قول راغب كليّت ندارد مثلا در جاهائى از قبيل‌ ... وَ تِجارَة

قرشى بنايى، على اكبر، قاموس قرآن - تهران، چاپ: ششم، ١٤١٢ق.

قاموس قرآن ؛ ج‌٢ ؛ ص٢٥١