قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٤١
كه خدا خوارش كند محترم دارندهاى نخواهد داشت.
خزى گاهى بمعنى شرم آمده و مصدر آن خزايه (بكسر اوّل) است چنانكه در اقرب و مفردات تصريح كرده، در نهج البلاغه خطبه ١٠٤ آمده:
«وَ احْشُرْنَا فِي زُمْرَتِهِ غَيْرَ خَزَايَا وَ لَا نَادِمِينَ».
خزايا جمع خزيان بمعنى شرمنده و خجل است يعنى: ما را در زمره آنحضرت در حاليكه شرمنده و پشيمان نيستيم محشور فرما.
ولى در قرآن مجيد پيوسته بمعنى خوارى بكار رفته است و فقط در آيه وَ لا تُخْزُونِ فِي ضَيْفِي أَ لَيْسَ مِنْكُمْ رَجُلٌ رَشِيدٌ هود:
٧٨ شايد بمعنى شرمندگى باشد يعنى: مرا در باره ميهمانم شرمنده و خجل نكنيد آيا در ميان شما مرد كاملى نيست؟ و نيز در آيه قالَ إِنَّ هؤُلاءِ ضَيْفِي فَلا تَفْضَحُونِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ لا تُخْزُونِ حجر: ٦٩ و در آيه فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا نَجَّيْنا صالِحاً وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَ مِنْ خِزْيِ يَوْمِئِذٍ هود: ٦٦ شايد مراد از خزى عذاب و يا زبونى باشد كه ناشى از عذاب است.
افعال اين مادّه در قرآن از ثلاثى مجرّد و باب افعال هر دو بكار رفته است مثل ... فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزى طه: ١٣٤ و مثل رَبَّنا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ آل عمران: ١٩٢ و نيز اسم تفضيل و اسم فاعل آمده است نحو وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَخْزى وَ هُمْ لا يُنْصَرُونَ فصلت: ١٦ و نحو وَ أَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكافِرِينَ توبه: ٢.
و اينكه خزى را فضيحت و عذاب و عار و غيره گفتهاند همه آنها اسباب خزى و زبونىاند.
خسأ: طرد شدن و طرد كردن.
لازم و متعدى آمده است گويند:
«خسأت الكلب فخسأ» يعنى سگ را طرد و دور كردم پس دور شد (اقرب- مفردات) قالَ اخْسَؤُا فِيها وَ لا تُكَلِّمُونِ مؤمنون: ١٠٨