قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢١٤
در اصل. مصدر حَيَّاكَ اللَّهُ است (المنار).
نظر باصل مادّه، معناى زنده ماندن و زنده نگه داشتن ميدهد چنانكه مجمع آنرا سلام كردن و بقا گفته و راغب گويد: آن از حيات است و سپس دعا بر حيات را تحيّت گفتهاند. در اقرب ميگويد: «حَيَّاهُ اللّه تَحِيَّةً» يعنى خدا عمر او را زياد كند.
على هذا تحيّت اعمّ از سلام كردن است و سلام كردن از مصاديق آن ميباشد چنانكه در مجمع ذيل آيه فوق از امام باقر و صادق عليهما السلام نقل شده كه تحيّت سلام كردن و ساير نيكىهاست.
و روايت هست: كنيزى طاقه ريحانى پيش امام حسين صلوات اللّه عليه آورد، حضرت او را آزاد كرد، گفتند: يك طاقه ريحان چه ارزشى دارد تا او را آزاد كنى؟
فرمود: خدا ما را چنين ادب فرموده آنگاه امام عليه السّلام آيه وَ إِذا حُيِّيتُمْ ... را خواند و فرمود:
بهتر از هديّه او آزاد كردنش بود و از آيه ... تَحِيَّتُهُمْ فِيها سَلامٌ ابراهيم: ٢٣ نيز روشن ميشود كه سلام كردن از مصاديق تحيّت است.
معنى آيه اوّل چنين است:
چون بشما از كسى تحيّتى شد، تحيّتى بهتر از آن يا مثل آنرا برگردانيد خدا بر همه چيز حسابگر است.
اگر سلام كردن را مصداق آيه بگيريم معنى آنست چون كسى بشما سلام عليكم گفت در مقابل سلام- عليكم و يا سلام عليكم و رحمة اللَّه بگوئيد و اگر نيكوئى ديگرى و يا دعائى را مصداق بدانيم مراد آن ميشود كه با مثل آن يا با بهتر از آن تلافى كنيد.
فَإِذا دَخَلْتُمْ بُيُوتاً فَسَلِّمُوا عَلى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُبارَكَةً طَيِّبَةً ... نور: ٦١ چون بخانهها وارد شديد بر خودتان سلام كنيد آن تحيّتى است از جانب خدا مبارك و پاكيزه است.