تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ آل- عمران: ٣٠ مجسّم و محسوس بودن آنرا روشن ميكند على هذا بايد بآن حمل (بكسر) گفته شود چنانكه در قرآن مجيد آمده است.

آيه گذشته خود از دلائل روشن اين مسئله است و ما قبل آن چنين است‌ مَنْ أَعْرَضَ عَنْهُ فَإِنَّهُ‌ يَحْمِلُ‌ يَوْمَ الْقِيامَةِ وِزْراً. خالِدِينَ فِيهِ وَ ساءَ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ حِمْلًا ضمير «فِيهِ» به «وزر» راجع است يعنى آنها در آن وزر ابدى‌اند على هذا وزر يك موجود خارجى است. پس آن بار منفصل ميباشد.

وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً فَالْحامِلاتِ‌ وِقْراً. فَالْجارِياتِ يُسْراً ذاريات: ١- ٣.

در (ج ر ى) گذشت كه مراد از حاملات ابرهاى حامل باران و بخار آب‌اند و نيز از كتاب آغاز و انجام جهان نقل شد كه حاملات را باتمها حمل كرده است رجوع شود به «جرى».

* تحميل: بار كردن. مَثَلُ الَّذِينَ‌ حُمِّلُوا التَّوْراةَ جمعه: ٥ يعنى تورات بر آنها بار شده و بآنها داده شده است‌ رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ‌ بقره: ٢٨٦ پروردگار ما آنچه را كه طاقت نداريم بر ما بار مكن حمولة: شتريكه بر آن بار نهند، اسم جمع است و از لفظ خود مفرد ندارد (مجمع) وَ مِنَ الْأَنْعامِ‌ حَمُولَةً وَ فَرْشاً كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ ... انعام: ١٤٢ و از چهار پايان بار بردار و كوچك از آنها بشما داد بخوريد از آنچه خدا روزى داده است.

وَ كَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لا تَحْمِلُ‌ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُها وَ إِيَّاكُمْ‌ عنكبوت: ٦٠ در الميزان فرموده: حمل رزق ذخيره آن است كه انسان و از حيوانات مورچه، زنبور عسل و موش ذخيره ميكند.

احتمال: بمعنى حمل است (اقرب) فَاحْتَمَلَ‌ السَّيْلُ زَبَداً رابِياً رعد: ١٧ فَقَدِ احْتَمَلَ‌ بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً نساء: ١١٢