قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٥٠
تازيانه است. و اين قرينه است كه مراد از محصنات سوّم زنان آزاد و عفيف است زيرا محصنات شوهر دار سنگسار و كشته ميشوند و آن قابل تقسيم نيست.
و نيز ممكن است مراد از فَإِذا أُحْصِنَ اسلام آوردن كنيزان باشد چنانكه الميزان گفته است.
امّا در آيه حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ ... وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ النِّساءِ نساء: ٢٤ ظاهرا مراد زنان شوهر دار است يعنى مادرانتان ... و زنان شوهر دار بر شما حراماند.
وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسافِحِينَ ... نساء: ٢٤ مراد از محصنين مردان عفيف است كه از فحشاء امتناع ميكنند و مسافحين: زنا كارانند.
حصا: احصاء: اتمام شمارش. لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها ... كهف: ٤٩ كوچك و بزرگى را نگذاشته مگر آنرا بشمار آورده است.
نا گفته نماند: حصاة بمعنى سنگريزه و جمع آن حصى است.
راغب گويد: عرب در شمردن از سنگريزه استفاده ميكرد لذا شمردن را احصاء گفتهاند چنانكه ما در شمردن از انگشتان خود استفاده ميكنيم.
وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها ... ابراهيم: ٣٤- نحل: ١٨ مراد از «لا تُحْصُوها» تمام شمردن است يعنى شمارش آنرا نميتوانيد بآخر رسانيد. لذاست كه راغب، احصاء را تحصيل بعدد گفته است و خلاصه، احصاء تمام شمردن و تحصيل حساب است نه فقط يك، دو، سه گفتن. دليل روشنتر قول راغب آيه لَقَدْ أَحْصاهُمْ وَ عَدَّهُمْ عَدًّا مريم: ٩٤ است كه احصاء و عدّ هر دو يكجا آمده است يعنى حساب آنها را كرده و آنها را شمرده است.
على هذا احصا بمعنى تحصيل حساب و دانستن آن و تعديد بمعنى
قرشى بنايى، على اكبر، قاموس قرآن - تهران، چاپ: ششم، ١٤١٢ق.
قاموس قرآن ؛ ج٢ ؛ ص١٥١