قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٥
جبلّى آنهاست.
همچنين است آيه وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنْكُمْ جِبِلًّا كَثِيراً أَ فَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ يس: ٦٢ هر چند در صحاح و در ذيل اقرب الموارد بنقل از قاموس آنرا جماعت معنى كرده و طبرسى و زمخشرى و بيضاوى خلق گفتهاند ولى سرشت و طبيعت نيز در نظر است و معناى آن خلق مطلق نيست يعنى شيطان خلق كثيرى از شما را كه بر فطرت هدايت آفريده شده بودند گمراه كرد و فطرت خدائى را تغيير داد كه لازم بود از خواسته فطرت بر نگردند و گمراه نشوند.
جبن: جبين طرف پيشانى است.
وسط پيشانى را جبهه و دو طرف آنرا جبينان گويند فَلَمَّا أَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ صافات: ١٠٣ چون هر دو تسليم شدند و او را بطرف پيشانى بزمين خوابانيد. آيه در خصوص حضرت ابراهيم و اسمعيل عليهم السّلام است.
جبه: جَبْهَة وسط پيشانى و موضع سجده است جمع آن جباه است ... فَتُكْوى بِها جِباهُهُمْ وَ جُنُوبُهُمْ وَ ظُهُورُهُمْ ... توبه: ٣٥ با آنها پيشانيهايشان و پهلوهايشان و پشتهايشان- داغ كرده ميشود. جبهة در معناى ديگرى نيز بكار رفته ولى در قرآن مجيد فقط در پيشانى و آنهم تنها يكبار آمده است.
جبى: جمع كردن. أَ وَ لَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً يُجْبى إِلَيْهِ ثَمَراتُ كُلِّ شَيْءٍ قصص: ٥٧ آيا براى آنها حرم امنى را مكان نداديم كه هر چيز بطرف آن حمل و جمع ميشود.
گويند: «جبيت الماء فى الحوض» آبرا در حوض جمع كردم، جابيه حوضى است كه آبرا جمع كرده است جمع آن جواب است (مفردات) يَعْمَلُونَ لَهُ ما يَشاءُ مِنْ مَحارِيبَ وَ تَماثِيلَ وَ جِفانٍ كَالْجَوابِ ... سبا:
١٣ جنّ براى سليمان كاخها، تمثالها، و كاسههائى ببزرگى حوض ميساختند.
اجْتِبَاء: جمع كردن است بطور اختيار و بر گزيدن (مفردات، مجمع البيان) فَاجْتَباهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ