در مجمع ذيل آيه ٢٠٢ از سوره بقره گفته: حشر گرد آوردن قوم است بيك مكان ... اصل باب از جمع شدن است. در اقرب الموارد هست: «حَشَرَ النَّاسَ: جَمَعَهُمْ» آيات قرآن مجيد در اين معنى بكار رفته است مثل‌ وَ حُشِرَ لِسُلَيْمانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ الطَّيْرِ نمل: ١٧ براى سليمان لشگريانش از جنّ و انس و پرنده جمع شدند.

وَ لَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ‌ تُحْشَرُونَ‌ آل عمران: ١٥٨ اگر مرديد يا كشته شديد بسوى خدا جمع ميشويد.

راغب آنرا اخراج معنى كرده گويد: حشر بيرون كردن جماعت از مقرّ آنهاست بجنگ و نحو آن.

ولى قول مجمع البيان با آيات قرآن بهتر ميسازد و اگر اخراج معنى شود شايد براى آنست كه اخراج توأم با جمع كردن است.

وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ‌ تُحْشَرُونَ‌ بقره: ٢٠٣ بهتر است‌ «تُحْشَرُونَ» در اين آيه و نحو آن بمعناى حال گرفته شود يعنى الآن بسوى خدا جمع ميشويد و در اين صورت مراد از آن، جمع شدن در عالم مرگ و يا مطلق است زيرا مردم از حين آفريده شدن بتدريج در حال جمع شدن بسوى پروردگاراند.

وَ إِذَا الْوُحُوشُ‌ حُشِرَتْ‌ تكوير: ٥ آنگاه كه وحوش جمع گردند. ممكن است آيه راجع به مقدمات قيامت و ابتداى فناى عالم باشد و ممكن است مراد از آن جمع شدن در قيامت باشد. در اين صورت آيا براى وحوش حشر و نشر و حساب و كتابى هست؟ اللَّه اعلم.

در آيه ديگرى آمده‌ وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْ‌ءٍ ثُمَّ إِلى‌ رَبِّهِمْ‌ يُحْشَرُونَ‌ انعام: ٣٨ اين آيه از آيه ما قبل اعمّ است و تمام جنبندگان و پرندگان را امّت و داراى نظام خوانده و در آخر گويد: سپس بسوى پروردگار خويش محشور و جمع ميشوند.