له بسبب التوهم فانه و ان لم یتوهم کان هذا النحو من الوجود حاصلا ومع‌ هذا فانه یجب أن یعلم أن الموجودات منها ماهی محقةالوجود و محصلته [٩] ، و منها ماهی أضعف فی الوجود ، و الزمان یشبه أن یکون أضعف وجودا من‌ الحرکة " انتهی کلامه .
والشیخ قدس سره أجل شأنا و أرفع محلا من أن یناقض نفسه فی کتاب واحد اذ ظهر من کلامه أن الحرکة أقوی فی الوجود مما یوصف فی الاعیان بنحو من‌ الوجود مطلقا أعنی الزمان فیکون لها وجود فی الاعیان بالضرورش ، کیف و هو علة الزمان و محله فیکون أولی بالوجود کما نص علیه ، فعلم أن معنی ما رامه من نفی وجودالحرکة هوالذی أوماناالیه .

[ وجودالحرکة التوسطیة غیر مسلم ]

الخامس : ان الحرکة بمعنی التوسط المذکور لاوجود له فی الاعیان لانه کلی‌ ، والکلیات بماهی کلیات أی معروضة للعموم والاشتراک غیر موجودش فی‌ الخارج فالموجود من الحرکة المعینة هی الحصول فی حد معین و ذلک أمر آنی‌ ، و لهذا ذهب جمع الی أن الحرکة حصولات متعاقبة فی حدود من المسافات‌ متتالیة فیلزم تتالی الانات و تشافع الحدود ، و هو باطل . کیف ولوکان‌ کذلک لم یکن کل واحد من تلک الحصولات کمالا أولیا بل هو الکمال الثانی‌ لان الحرکة هوالسلوک الی الحصول فی حد معین والطلب له ، لا أنه نفس ذلک‌ الحصول ، اذ طلب الشی‌ء لیس ذلک الشی‌ء بعینه ، والسلوک الیه غیرالحصول‌ فیه .
والجواب : ان الحرکة بهذا المعنی و أن کان لها ابهام بالقیاس الی‌ الحصولات الانیة والزمانیة التی یعتبرها العقل الا أنها مع ذلک لها تعین‌ من جهة تعین الموضوع و وحدش المسانة ، و وحدش الزمان و الفاعل المعین‌ والمبدأ الخاص و

[٩] منظور از " محققةالوجود و محصلته " وجوداتی است که می‌توانند در همه زمانها یا در مدتی از زمان وجود داشته باشند .