گفته می‌شود که اگر امکان ذاتی شی‌ء برای تحققش کافی نباشد نحوه وجودش‌ وجود تعلقی است یعنی چیزی است که حالت شی‌ء دیگر است ، این حالت شی‌ء دیگر و وابستگی به شی‌ء دیگر ذاتی اوست و این معنای قابلیت داشتن آن شی‌ء است [ و از این طریق ماده اثبات می‌گردد ] . سپس از همینجا که هر ماده‌ای برای هر صورتی قابل نیست و رابطه خاصی میان ماده و صورت بعدی‌ وجود دارد ، حالت خاص و اضافه خاصی اثبات می‌شود که به امکان استعدادی‌ نامگذاری می‌شود [١] .
مثلا صورت زید ، نفس زید ، که حتما موجود ممکن‌الوجود است والا وجود پیدا نمی کرد ، صرف امکان ذاتیش کافی نیست برای موجود شدن زیرا اگر کافی بود از ازل موجود می‌بود . پس نحوه وجودش نحوه وجود تعلقی است که‌ به یک شی‌ء خاص تعلق و اضافه دارد پس شی‌ای قبلا وجود داشته که آن شی‌ء قبلی قابل اوست و در آن شی‌ء قبلی امکان تبدل به این شی‌ء وجود داشته است‌ . این اضافه یک رابطه دارد با گذشته و یک رابطه دارد با آینده . از آن‌ جهت که با آینده رابطه دارد به آن امکان استعدادی می‌گویند . یعنی این‌ صورت ، امکان وجود در این ماده را دارد و از آن جهت که به ماده نسبت‌ داده می‌شود می‌گویند " استعداد " و در واقع یکی هستند [٢] .

[١] امکان استعدادی که از آن به اضافه تعبیر می‌کنیم ، در حقیقت تعبیر اضافه تعبیر جامعی است زیرا جنس الاجناس است ، جوهر و ماهیت خاصی را مشخص نمی کند ، ولی ما بیش از این راهی برای تعیین نداریم . لذا باید بگوئیم در اینجا اسم عامی است برای اضافات مجهولة الاسامی یعنی برای‌ انواعی از اضافه‌ها که نمی توانیم آنها را تعیین کنیم . [٢] پرسش : بنابراین کلمه امکان استعدادی یک کلمه ساختگی است ؟ استاد : بله ساختگی است و معنای ساختگی بودنش همین است که مرحوم‌ آخوند گاهی می‌گوید این امکان همان امکان ذاتی است و گاهی می‌گوید امکان‌ فقط در لفظ امکان است وگرنه جز اضافه و نسبت چیز دیگری نیست . نسبتی‌ میان این شی‌ء و آن شی‌ء است که این نسبت را از آن جهت که با آینده‌ نسبت دارد امکان استعدادی می‌نامیم و هیچ وجه اشتراکی با امکان ذاتی‌ ندارد .