باقی است یا باقی نیست ؟ واحد است یا کثیر ؟ بالقوه است یا بالفعل ؟ می‌گوید چون قبلا گفتیم که حرکت دو اعتبار دارد ، اعتبار قطع و اعتبار توسط ، به اعتبار قطع یک امر ممتد متصرم متجددالوجودی است که آنا فانا موجود و زایل می‌شود ، به اعتبار توسط یک امر بسیط آنی الحدوث و مستمرالبقاء است و چون مقوله با حرکت یکی است در مقوله ای هم که حرکت‌ واقع می‌شود هر دو اعتبار می‌آید ، اعتبار قطع و توسط ، ولی گفتیم حرکت‌ قطعی و توسطی دو امر جدا نیستند بلکه دو اعتبار از یک شی‌ء واحد هستند . پس لازمه حرف ایشان این است که اگر شی‌ء مثلا حرکت می‌کند در " کیف‌ " اگر از ما بپرسند آیا آن ، یک شی‌ء واحدی است از اول تا به آخر ؟ می‌توانیم بگوییم آری و هم بگوییم نه ! امر واحدی که از اول تا به آخر مستمر باشد نیست ، بلکه امر واحد ممتدی است که دائما مراتبش موجود و فانی می‌شوند ، اگر بگوییم یک امر باقی مستمری در طبیعت داریم درست‌ گفتیم و اگر هم بگوییم هیچ امر باقی و ثابتی نداریم درست گفتیم ، چون‌ قبلا گفتیم که آن امر باقی همان کلی طبیعی است که از مراتب این امر متجدد انتزاع می‌شود و ما خودمان گفتیم که مرحوم آخوند در نهایت امر این‌ را یک امر مجازی می‌داند . مرحوم آخوند می‌گوید : ما اعجب امرالحرکة فی الوجود . گوئی امور متناقص در مورد حرکت صادق است ، اگر بگوییم موجود است راست گفتیم و اگر بگوییم معدوم است راست گفتیم ، بگوییم باقی است راست است بگوییم‌ زایل است راست گفتیم ، بگوییم واحد است راست است بگوییم کثیر است‌ راست گفتیم . چون همه این ها متناقض نیست ، بلکه نوعی واحد است که با نوعی کثرت مغایرت ندارد ، کثیری است در عین وحدت ، مستمری است در عین سیلان و زوال بالقوه ای است در عین فعلیت ، موجودی است در عین‌ معدومیت ، پس چقدر عجیب و شگفت است . بعد می‌گوید عجیب تر اینکه ما خودمان مصداق این امر عجیب و شگفت‌