مسئله دیگر حدوث زمانی عالم است و اینکه عالم علاوه بر حدوث ذاتی و فقر وجودی زمانا نیز حادث است و بلکه علی الدوام عالمی حادث می‌شود غیر از عالم آن قبل ، و نیز حل معضله رابطه میان نفس و جسم که بیش از دو هزار سال مشکلی ناگشودنی و همواره مورد اعتراض و اشکال فلاسفه مادی بوده است‌ . و مسائل دیگر که در ضمن مطالب این مجموعه به آنها اشاره شده است . با توجه به نکات فوق می‌توان ادعا کرد که همانطور که اهمیت این مباحث‌ ارزش کار استاد را در آن شرایط حساس روشن می‌کند از طرف دیگر همین امر که استاد در آن شرایط حساس به طرح این مباحث پرداختند دلیلی است بر اهمیت این مباحث . زیرا آثار و سخنرانی‌های استاد بدون استثناء و به‌ استقراء تام همواره به " مسئله ترین " مسائل پرداخته است و هیچ بحثی‌ را مطرح نکرده‌اند مگر اینکه جای خالی آن وضرورت بحث از آن در جامعه به‌ شدت احساس می‌شد و عجیب این است و شاید این را نتوان در مورد شخص‌ دیگری ادعا کرد که هیچ مسئله‌ای توسط ایشان مورد بحث قرار نگرفت مگر اینکه از حیز " مسئله بودن " یا " معما بودن " ساقط گردید و به عنوان‌ موضوعی ساده و حل شده در جلسات سخنرانی و مجالس مختلف به صورت‌ گسترده‌ای تکرار می‌گردید ، معضلات و مشکلات در مقابل دلایل و براهین کوبنده‌ و روشن استاد آن چنان درهم کوبیده می‌شدند که کمتر کسی آنها را به زبان‌ می‌آورد . اگر بخواهیم حق مطلب و قدر استاد را در این باب بیان کنیم نیازمند تفصیل بیشتری خواهیم بود که از حوصله این مقدمه بیرون است و متناسب با متن کتاب حاضر نیست . بنابر این بهمین مختصر اکتفا می‌کنیم و در پایان‌ برای تهیه و نشر دیگر آثار چاپ نشده استاد ، از روح آن شهید عالی مقام‌ استمداد می‌طلبیم . و من الله التوفیق و له المنه و الحمد ذیقعده الحرام ١٤٠٧ حسین غفاری - عطاء الله کریمی