دیگر ، سؤالتان این بود که آیا نوع جوهر در وسط اشتداد باقی است یا نه ؟ ما جواب می دهیم مقصودتان از باقی است ، چیست ؟ مقصود این است که‌ ماهیتش باقی است یا مقصود این است که وجودش باقی است ؟ اگر مقصود این است که این وجود عینا وجود اول است ، می‌گوییم آری وجود باقی است ، باقی است به معنای اینکه وحدتش وحدت حقیقی‌اش محفوظ است‌ ، چرا ؟ چون وجود یک وجود واحد مستمر است ، ( بنابر حرکت توسطی یک‌ وجود واحد مستمر است و بنا بر حرکت قطعی وجود متصل ممتد است ، و وجود متصل ممتد به یک اعتبار باقی است ، یعنی همانی که شروع شده است همان‌ است که ادامه دارد و اتصال دارد ) . پس اگر مقصود این است که این وجود مشتد همان وجودی است که شروع شده وحدت وجود است یا کثرت وجود ؟ می‌گوییم وجود واحد است . و اما اگر مقصود شما ماهیت و ذات باشد ، می‌گوییم : ما ثابت کردیم که‌ در هر حرکت اشتدادی انقلاب ذات صورت می‌گیرد ، یعنی در عین اینکه وجود واحد است در هر آنی دارای ماهیتی است . پس لایبقی نوع . بنابراین ، سؤال شما که آیا در وسط اشتداد نوع باقی است یا نه ، جوابش این است که از نظر وجود همان است و از نظر ماهیت نه آنست . در عین حالی که در مطلب دوم گفتیم تبدل ذات صورت می‌گیرد ، در مطلب‌ سوم گفتیم یک شی‌ء واحد است که من اوله الی آخره باقی است ، هم تبدل‌ ذات شده است ، هم شی‌ء واحدی است که باقی است ، یعنی وجود واحد متصل‌ ممتد است و وحدتش محفوظ است ، و در ماهیت هیچ وحدتی محفوظ نیست ، از اینجا معلوم می‌شود سه مطلبی که مرحوم آخوند ذکر کرد ، و سه نتیجه ای که‌ از حرکات اشتدادی گرفت ، ( اصالت وجود ، انقلاب ذات ، و جامعیت‌ اضداد ) ، دو تای اخیرش از اصل اولی استنباط می‌شود ، یعنی اصالت وجود است که به ما این امکان را می‌دهد که انقلاب و تبدل ذات را در حرکات‌ اشتدادی بپذیریم و جامعیت اضداد