&gt فوقیت ولو انتزاعی است ولی از مقولات است . استاد : آیا معنی حیثیتی می‌خواهد یعنی جدا از منشأ انتزاعش ؟ نه ، حیثیت جدا لازم نیست ، اگر جدا باشد که انتزاعی نیست . اشکال : منشأ اگر خودش خشک و خالی باشد از کجایش [ مفهوم ] انتزاع‌ می‌شود . استاد : معنای انتزاع تحلیل ذهن است یعنی اگر آن خاصیت که منشأ انتزاع می‌شود جدا باشد ، دیگر انتزاعی نیست . اشکال : محال است که ذهن بی‌خودی تحلیل بکند . استاد : چطور است که ذهن جنس و فصل را تحلیل می‌کند ؟ آیا در خارج شی‌ء تجزیه می‌شود و یک قسمت آن جنس و قسمت دیگرش فصل است ؟ اشکال : بالاخره حیثیت دو تا است یکی بالقوه و دیگری بالفعل . استاد : درست است ، ولی حیثیت قوه و فعل که باعث انتزاع جنس و فصل‌ می‌شود از هم جدا و انضمامی است یا اتحادی است ؟ اتحادی است ، یعنی به‌ تمام وجودش قوه است و به تمام وجودش فعلیت است . آیا این شی‌ء که‌ حیوان است و ناطق است . نیمی از آن حیوان است و نیمی از آن ناطق ؟ نه‌ ، بتمامه حیوان است و بتمامه ناطق . اشکال : درباره مقوله اضافه چه می‌گوئید ؟ استاد : قبلا هم گفتیم که از مقوله اضافه اسمی بیش باقی نمانده است ، مثل چند مقوله دیگر ارسطوئی که از مقوله بودن بیرون رفته‌اند . حاجی هم‌ تصریح می‌کند که اضافه داخل در معقولات ثانیه است . البته شیخ و امثال‌ شیخ خواسته اند برای اضافه ما بازائی در خارج قائل شوند ولی مطلب اینجور نیست و مقوله اضافه در واقع مقوله نیست ، چون مقوله آنی است که از ماهیاتی حکایت کند و اگر ماهیت بخواهد باشد باید از خودش ما بازاء داشته باشد ولی مقوله اضافه از خودش مابازاء ندارد ، از خودش که‌ مابازاء نداشت تحلیل ذهن است ، تحلیل ذهن که شد یک امر انتزاعی است‌ مثل ماهیت و وجود که هر دو ما بازاء ندارند و یکی از این دو ما بازاء دارند [ علی المسلکین که آن کدام است ] و دیگری انتزاعی است ولی اگر بگوئیم هر دو ما بازاء دارند اصالت هر دو می‌شود که هیچ‌کس نگفته است و محال است .