لیس حرکة کما ان التلبس بها لیس بسکون . وقوله : " فی الجسم " احتراز عن تبدل الا حوال القارش للنفوس المجردش ( ٢٣ ) من صفاتها و ادراکاتها اذ ذلک لایکون حرکة لاعن تبدل الهیولی الاولی فی صفاتها علی ما قیل فان للهیولی حرکة فی استعداداتها و انفعالاتها . وقد یقال ان المتحرک‌ فی الحرکة الکمیة لیس الا المادش ( ٢٤ ) بل المراد من الجسم مایعمه‌ ومادته . وقوله : " یسیرا یسیرا " یخرج تبدلا لایکون کذلک فی الجسم و تبدل الهیولی فی صورها الجوهریة فان ذلک عند الشیخ و جمهورالحکماء لا یمکن أن یکون علی سبیل التدریج ، و سینکشف لک الحق الذی فیه . وقوله : " علی سبیل اتجاه نحو شی‌ء " احترز به عن تبدل الجسم فی ضوئه مثلا ، والانتقال عنه یسیرا یسیرا الی الظلمة فانه و ان کان فیه تبدل فی حال قارش تدریجا الا أنه لیس بحرکة لعدم کونه علی سبیل التوجه نحو شی‌ء ، و أراد بالسببیة المعبر عنها بالباء القریبة الذاتیة احترازا عن تبدل أحوال قارش تدریجا لا یکون الوصول الی ما یترتب علیه أولیا أو ذاتیا کما ستعلم فی‌ مباحث العلة الغائیة من أن الغایة قدتکون ذاتیة وقد تکون عرضیة ، و بذلک یخرج عن الحد الانتقال من جدش الی جدش أو من اضافة الی اضافة اذ کل‌ منهما و ان کان تدریجیا الا أن شیئا منهما لیس غایة ذاتیة أو أولیة بل‌ التبدل فیهما مسبوق بتبدل فی غیرهما ، و انما عمم فی الغایة المذکورش لیشمل مالها غایة بالفعل کما لاتدوم من الحرکات المستقیمة ، و ما لیس‌ لها غایة بالفعل کما تدوم من الحرکات الدوریة اذ ما یحصل لها انما هو رضع تدریجی صالح لان یفصل الی أوضاع لایکون

٢٣ - بعضی گفته‌اند : قید " جسم " برای احتراز از هیولی است و عقل‌ مجرد هم اساسا محل احتمال نداشته است و برای احتراز از صورت هم که قطعا نمی باشد ، امر دائر است به اینکه برای احتراز از نفس باشد یا احتراز از هیولا ، مرحوم آخوند می‌گوید برای احتراز از نفس است . ٢٤ - اینکه موضوع در حرکت کمیه چیست ، از مسائل بسیار سنگین است که‌ بهمنیار شیخ را در اینجا سئوال پیچ کرده است و بعد از ذکر احتمالاتی در آخر اظهار عجز می کند و آخرش هم نمی تواند ولی مرحوم آخوند معتقد است‌ که موضوع حرکت کمیه همان هیولی است و در اینجا می‌خواهد بگوید قید " جسم " برای احتراز از حرکت هیولی نیست .